Inauguracja wydarzenia targowego miała miejsce z udziałem bp. Michała Janochy z Warszawy – przewodniczącego Rady KEP ds. Kultury i Ochrony Dziedzictwa Kulturowego, księży biskupów kieleckich, bp. Jana Piotrowskiego, bp. Mariana Florczyka i wielu oficjalnych gości.

– Przez sztukę i jej dzieła otrzymujemy tak wiele satysfakcji, bo to w sztuce jest prawda, miłość, nadzieja – mówił bp Jan Piotrowski. W rozmowie z „Niedzielą” Ksiądz Biskup podkreślił, że przestrzeń sztuki sakralnej jest wyjątkowa. – Sztuka i jej oddziaływanie to także obszar prawdy, przekaz prawdy. Człowiek pragnie piękna. SacroExpo jest fantastyczną okazją nie tylko dla duchownych, ale dla wszystkich zainteresowanych sztuką sakralną, aby odkrywali, że te obszary sztuki są tak bogate, że wciąż przynoszą nam nowe treści – podkreślił bp Piotrowski.

Bp Janocha: kultura rodzi się z kultu

– Kultura rodzi się z kultu. Kultura bez kultu umiera. SacroExpo stanowi przegląd tego, co dzieje się w sztuce sakralnej, od najwyższej półki, po najniższą, która niestety istnieje. Trzeba samemu rozejrzeć się, wybrać… Papież Benedykt XVI powiedział, że przyszłość Kościoła realizuje się w liturgii, w Eucharystii – mówił pomocniczy biskup warszawski Michał Janocha, wskazując ważny jego zdaniem trend, w którym powinna podążać sztuka sakralna. Zauważył zarazem, że trudno oczekiwać od wystawy SacroExpo, by kształtowała gusty. Biskup jest przeciwnikiem „rozrzutności” w sztuce sakralnej. – Życzę odnalezienia tego jednego obiektu, jednego dzieła, które pozwoli zachwycić się, zatrzymać. Potrzeba nam pewnej ascezy, żyjemy w czasach nagromadzenia elementów i nadmiaru. Na zasadzie kontrapunktu – za „Małym Księciem” Antoine Saint Exupery’ego, powiem: „najważniejsze jest niewidzialne” – mówił podczas otwarcia bp Janocha.

– Czy wystawa jest w stanie eliminować nie najlepsze trendy zdobnicze w niektórych kościołach, parafiach? – z tym pytaniem zwracam się do ks. bp. prof. Janochy. – Nie sądzę. Nie jest. To jest wydarzenie masowe, które raczej nie służy sztuce wysokiej – odpowiada gość z Warszawy.

Wystawa o randze światowej

Wspólnie z prezesem targów Kielce, Andrzejem Mochoniem, bp Janocha uhonorował statuetkami firmy, które są wierne targowemu wydarzeniu od 20 lat.

A. Mochoń przypomniał, że wydarzenie posiada tytuł drugiej największej wystawy, poświęconej sztuce sakralnej i potrzebom Kościoła, wymienił wiele osób inspirujących organizatorów w kolejnych edycjach, w tym laureatów Per Artem ad Deum: Ennio Morriconego, Krzysztofa Pendereckiego, Krzysztofa Zanussiego, Wincentego Kućmę, Leszka Mądzika. Podkreślił także aspekt ekumeniczny wydarzenia.

Po raz pierwszy wydarzenie relacjonowała największa na świecie telewizja katolicka dostępna w ponad 150. krajach – polski oddział Telewizji EWTN. Jej dyrektor ks. Piotr Wiśniewski zauważył, że choć polska edycja ma zaledwie 7 miesięcy, to trzeba pamiętać o jej globalności. – Są z nami nasi partnerzy zza granicy, z Chorwacji, Wielkiej Brytanii, Niemiec, Węgier – wymieniał.

SacroExpo to jedyne w swoim rodzaju wydarzenie z pogranicza kultury i komercji, nawiązujące zarówno do tradycji, jak również do sztuki nowoczesnej. Dla wielu księży to doskonała okazja do rozpatrzenia się w nowościach w zakresie wyposażenia świątyń i ich zmodernizowania, uzupełnienia zbiorów o nowe pozycje biblioteczne, różańce, czy modlitewniki. Ekspozycja miała najnowszą ofertę wydawnictw katolickich (m.in. kieleckiej Jedności) i jak co roku była szansa na spotkanie z autorami najnowszych pozycji książkowych. Na stoiskach oglądano organy, witraże i kielichy, wybierano stuły, ornaty i odzież zaprojektowaną na potrzeby księży i zakonników. Hale ozdobiły ikony, witraże i figury świętych – z pogranicza sztuki wysokiej, i tej niższej…

Imprezie targowej towarzyszyły konferencje, m.in. z zakresu duchowości i muzealnictwa, wręczenie Medalu Per Artem ad Deum, wystawy, warsztaty, np. Szkoły Pisania Ikon.

Trendy i nowinki

Niektóre eksponaty były bardzo oryginalne, jak… Biblia do żucia.

– To sposób na nietypowe przybliżanie wiary – mówi Dorota Majer-Gawron z Dayenu Design, krakowskiej firmy tworzącej nietypowe gadżety chrześcijańskie.

Biblia do żucia to 30 wersów do codziennego „przeżuwania”, czyli przemyślenia i przeżycia. Każdy wers można rozważać zaproponowaną na odwrocie metodą lectio divina. Z kolei „kostki kazaniowe” to drewniane kostki, na których wyryte zostały symbole biblijne, np. ryba, chmury burzowe, Alfa i Omega, anioł, sieć. Te symbole pomagają układać historie biblijne, być może zainspirują księży do tworzenia homilii. Wiedzę religijną można poszerzać np. grając w edukacyjne gry planszowe i karciane. Taką ofertę przygotowała firma Docebo.

Zwiedzający wystawę zobaczyli, jak co roku gotowe ołtarze, rzeźby, ikony, bogato zdobione baldachimy i kapy, ornaty, pojawiły się instrumenty imitujące organy.

Per Artem ad Deum

Ważnym punktem w programie SacroExpo jest doroczna uroczystość przyznania prestiżowego medalu Papieskiej Rady ds. Kultury „Per Artem ad Deum” – tak dzieje się podczas SacroExpo od 15 lat. Tegorocznymi laureatami zostali: śpiewak muzyki dawnej Marcin Bornus-Szczyciński, malarz, krytyk sztuki i filozof – Tadeusz Boruta oraz wybitny mozaista Alexander Kornoukhov. – Wyróżnienie przyznawane jest przez Stolicę Apostolską. Wybrano ludzi tworzących sztukę opartą na wartościach, prowadzącą do piękna. Jeżeli zaś sztuka prowadzi do piękna to kierunkuje ona na Boga. Definicji piękna jest wiele, ale jedna z nich mówi, że prowadzi ono do piękna samego Stwórcy – zauważył bp Florczyk.

Rosyjski artysta wyraźnie wzruszony podkreślał, jak ważna to dla niego i nobilitująca nagroda. Medal kapituła przyznała mu za „zespalanie nauki i tradycji w natchnionych formach sztuki”. Artysta, uznawany na najwybitniejszego współczesnego mozaistę, jest otwarty na inne wyznania i kultury, o czym świadczą realizacje w kościołach różnych wyznań. Jego pracownie znajdują się w Moskwie, Gruzji, Rawennie i Rzymie. Laureat wielu prestiżowych, światowych konkursów, jest autorem mozaiki w watykańskiej kaplicy „Nowe Jeruzalem” ze 100 milionów elementów. Ten projekt określany jest mianem jednego z najbardziej ambitnych przedsięwzięć artystycznych XX wieku.

Artyści uczestniczyli w konferencji „Dialogi o sztuce”. Odbyła się także debata „Dialogi o religii – Religia (nie)prześladowana”, którą poprowadził ks. Rafał Dudała, a zakończył spektakl Chrześcijańskiego Teatru Tańca, widowiskiem „W imię…”.

Podczas gali wręczenia medalu Per Artem ad Deum przyznane zostały także medale polskich biskupów dla wystawców targów SacroExpo.

Nagrodę Prymasa Polski abp. Wojciecha Polaka otrzymała pracownia snycerska Andrzej Burkot za zestaw płaskorzeźb w drewnie lipowym „Stacje Drogi Krzyżowej”. Z kolei medal honorowy Prymasa seniora kardynała Józefa Glempa trafił do Fundacji św. Siostry Faustyny za tkany obraz Jezusa Miłosiernego. Natomiast medal honorowy biskupa kieleckiego Jana Piotrowskiego otrzymała Pracownia Rzeźby Sakralnej „Artmad” za Drogę Krzyżową dla ojców Michalitów Warszawa-Bemowo.