Pamiętamy czasy Solidarności, gdy śp. ks. prof. Józef Tischner mówił o „homo sovieticus”, człowieku sowieckim, radzieckim. Następował już czas przełomu, zmieniało się myślenie, ale bardzo wielu ludzi opowiadało się przeciwko temu, niejako naturalnie, wychowani bowiem zostali w innym, komunistycznym systemie myślowym. A tu nowością stała się wolność, przypomniano, że są prawa ludzkie i obywatelskie, że jest coś takiego, jak demokracja. Zaczął się liczyć człowiek, a nie mafijne układy komunistyczne i legitymacja PZPR. Ludzie zauważyli, że potrafią samodzielnie myśleć, że są mądrzy i że mogą powiedzieć: nie. Okazało się, że żyliśmy w świecie sloganów, których trzeba się było trzymać. Pamiętam, jak w latach 50. ukazywały się w gazetach dziesiątki artykułów np. o kułakach – chłopach stawiających opór przy przejmowaniu ich ziemi przez kołchozy, którzy nie pasowali do obowiązującej sytuacji politycznej. A gdy wydrukowaliśmy kalendarz liturgiczny dla diecezji częstochowskiej i podano po łacinie imię św. Tytusa – Sancti Tit , cenzor w Katowicach zakwestionował te słowa, bo sądził, że chodzi o marszałka Tito, będącego w niełaskach Moskwy.

Dziś wydawałoby się żyjemy już w innym świecie i zapomnieliśmy o „homo sovieticus”, który jednak nie zniknął całkowicie i trwa nadal w myśleniu wielu ludzi. Wyszło to m.in. przy sprawie wycinki drzew, którą dopuścił minister środowisko Jan Szyszko, znakomity obrońca polskich lasów, kiedy za rządów Donalda Tuska i Bronisława Komorowskiego groziła im wielka wyprzedaż. Ileż razy przekonywał i apelował do władz za pośrednictwem Radia Maryja czy Telewizji Trwam, także naszej „Niedzieli. Dzisiaj, kiedy rządy w kraju objęła inna opcja polityczna, powierzono min. Szyszce opiekę nad polskimi lasami. On wie najlepiej, co w trawie piszczy, jest również naukowcem. Tymczasem paradoksalnie stał się obiektem wyjątkowo agresywnych i zmasowanych ataków. Pewna pani z Wielunia atakowała go, twierdząc, że mnie jest obrońcą przyrody. Chciałbym tej pani powiedzieć, że min. Szyszko jest pierwszym ministrem i obrońcą przyrody, a to, że pozwolił na wycinkę lasów, nie znaczy, że zrobił im krzywdę. Wiadomo, że istnieje prawo własności i jeżeli ktoś ma swoją działkę czy pole, to ma prawo czynić na nim to, co uważa. Oczywiście, po latach zniewolenia dotyczącego wycinki drzew wielu ludzi postanowiło szybko nadrobić zaległości i rzeczywiście w niejednym przypadku postąpiono po prostu pospiesznie. Pan minister podjął tę decyzję jako człowiek wolności obywatelskich: jeżeli jesteś właścicielem, to możesz na swojej działce robić to, co uważasz za stosowne. Tymczasem zaraz rozległy się głosy w duchu „homo sovieticus”, a naczelną siłą jest nienawiść. Nie na tym polega patriotyzm, żeby człowiek przeciwko człowiekowi urządzał istne harce i wypowiadał nienawistnie słowa. A tak się dzieje dzisiaj, gdy zauważa się dobitnie „homo sovieticus”, po prostu człowiek nienawiści i głupoty.

I jeszcze refleksja na temat telewizji., która pod kierunkiem prezesa Kurskiego kieruje się rzeczywiście zasadami demokratycznymi, co jednak wydaje się wzmagać ataki przeciwko PiS-owi. Dopuszcza się bowiem do głosu wiele opinii niekiedy krzywdzących i niesprawiedliwych wobec partii rządzącej, co sprzyja nagłaśnianiu myślenia „homo sovieticus”. Kiedyś Władysław Gomułka nagłośnił słynne zdanie Kisiela, że „rządzą nami ciemniacy”. Oburzony I sekretarz publicznie zastanawiał się, jak Kisielewski mógł nazwać ich, rządzących, ciemniakami. Cały naród się śmiał. Czy przypadkiem dzisiaj nie jest podobnie? Telewizja nagłaśnia kłamliwe opinie opozycji, one idą do ludzi i wywołują niechęć do tych, którzy starają się porządkować kraj. Nie wszyscy umieją dobrze, właściwie rozróżniać, nie wiedzą, że opinie twardych opozycjonistów są kłamliwe i formułowane tak, aby zaszkodzić.

Musimy mieć świadomość, że „hono sovieticus” wciąż żyje i jest w dalszym ciągu bardzo niebezpieczny.