Jednym z wielu miejsc kultu Matki Bożej, wtopionych w polski krajobraz, gdzie kolana same się uginają, a z oczu nawet największym „twardzielom” płyną łzy wzruszenia, jest położona nieopodal Reszla Święta Lipka. To właśnie tutaj od ponad 700 lat króluje Matka Boża Świętolipska, Królowa Warmii i Mazur.
Legenda głosi, że w początkach XIV wieku oczekującemu na egzekucję na zamku w Kętrzynie więźniowi ukazała się Matka Boża, która - dając mu kawałek drewna i dłuto - poleciła wyrzeźbić Jej figurkę i pokazać Ją sędziom. Tak też się stało. Zachwyceni figurką Matki Bożej sędziowie uniewinnili więźnia, a ten, wracając do domu, zawiesił figurkę na drzewie lipowym i modlił się, dziękując za cudowne ocalenie.
Obecny kościół wybudowano w miejscu, gdzie rosła legendarna lipa. Od 1631 r. opiekują się nim Ojcowie Jezuici. Świątynia, dziś bazylika mniejsza, konsekrowana w 1693 r., stanowi perłę polskiego baroku i jest najstarszym miejscem pielgrzymowania na Warmii i Mazurach.
Oprócz malowniczego położenia i wspaniałego wystroju wnętrza, atrakcją bazyliki są pochodzące z 1721 r. organy z przedstawioną sceną Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie. Przybywających tu niemal z całego świata turystów zachwycają wprowadzane w ruch figurki - dźwięki blisko 4 tys. piszczałek (największa ok. 7 m, najmniejsza wielkości ołówka). Warto zaznaczyć, że prezentacje organów w sezonie turystycznym mają miejsce co godzinę, a tradycyjne od 1989 r. Świętolipskie Wieczory Muzyczne odbywają się tu w każdy piątek lipca i sierpnia. Ostatnia gruntowna odnowa organów miała miejsce w 1905 r. i chociaż w ich konserwację brat Waldemar Strzyżewski wkłada całe swoje serce, dzisiaj, po prawie 100 latach odbudowa tego dzieła sztuki stała się koniecznością.
Sanktuarium w Świętej Lipce rozwija się i pięknieje dzięki Opatrzności Bożej i ofiarności wiernych, jednak Ojcowie Jezuici z obawą myślą o czekających ich wydatkach. Chociaż przebywając na wakacjach nie zawsze dysponujemy środkami finansowymi, postarajmy się po urlopie wrócić pamięcią do odwiedzanych miejsc, wspomagając dziedzictwo naszej wiary i kultury. Ofiary można kierować na konto bankowe: PKO Bank Polski SA O/Kętrzyn, nr 97 1020 3639 0000 8302 0002 1782.
W ostatnich latach do pielgrzymów przybywających tutaj z Polski dołączyli przybysze z Niemiec oraz grupy z Litwy, Białorusi i Ukrainy. Także coraz więcej młodzieży powierza swoje radości i rozterki Matce Bożej ze Świętej Lipki. W tym roku w lipcu na V Jezuickie Dni Młodzieży przybyło ponad 700 młodych ludzi z całej Polski, by na apel Jezuickiego Duszpasterstwa Akademickiego dać świadectwo wiary, zachowując ideały i uroki młodości. Tegoroczne hasło Wszystko mi wolno... przypomniało, że młodość ma swoje prawa, pod warunkiem, że pamięta się o godności dziecka Bożego. Ciekawostką tegorocznych spotkań był, pretendujący do rekordu Guinnessa, najdłuższy odtańczony przez młodzież polonez (na długości 7 km wzięło w nim udział ponad 200 par).
11 sierpnia sanktuarium w Świętej Lipce obchodzić będzie kolejną rocznicę koronacji (1968 r.) Cudownego Wizerunku Matki Bożej Świętolipskiej.
W dniach 14-15 sierpnia, z okazji odpustu, niezliczone rzesze pielgrzymów pokłonią się Królowej Warmii i Mazur.