Dobrze się stało, że obecne przepisy sprzyjają małym placówkom oświatowym” - powiedział ks. Stanisław Gancarek, prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Szkół Katolickich. Dzięki zapisom ustawy o systemie oświaty osoby prawne i fizyczne mogą prowadzić szkoły publiczne na równi z samorządami terytorialnymi. Na równych też zasadach otrzymują dotacje. Umożliwiło to rozwój szkolnictwa katolickiego, a także powoływanie wielu małych szkół w tych środowiskach, zwłaszcza wiejskich, które nie chciały pogodzić się z likwidacją niektórych szkół prowadzonych przez samorządy. „Małe szkoły są szansą dla rozwoju środowiska lokalnego i dobrej edukacji” - podkreślił ks. Gancarek.
Jak głęboko uzasadnione jest to stwierdzenie, uczestnicy konferencji mogli się przekonać, zwiedzając Katolicką Szkołę Podstawową oraz Gimnazjum Katolickie w Częstochowie. Obie placówki są nowocześnie wyposażone, pracują w oparciu o starannie przemyślany program i mają dobraną kadrę pedagogiczną. „Celem naszej pracy - powiedziała s. Irena Makowicz USJK, dyrektor obu szkół - jest wszechstronny rozwój dziecka, zbudowany w oparciu o wartości ewangeliczne. Służy temu starannie realizowany program nauczania, liczne wyjazdy o charakterze poznawczym, zajęcia pozalekcyjne, np. warsztaty plastyczne, choreograficzne, teatralne, zajęcia sportowe. Zdecydowaliśmy się na szkołę stawiającą wysokie wymagania. Dotyczy to zarówno uczniów, jak i nauczycieli. Ta praca wydaje owoce. W ubiegłym roku szkolnym uczniowie Gimnazjum Katolickiego osiągnęli najwyższe w Częstochowie wyniki na egzaminie przeprowadzanym na zakończenie gimnazjum” - mówi Siostra Dyrektor.
Poważnym problemem władz samorządowych jest edukacja dzieci niepełnosprawnych i upośledzonych umysłowo. Z referatu przedstawionego przez Krystynę Prażmowską - konsultantkę Regionalnego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Częstochowie oraz Krystynę Skalik - dyrektor Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr 2 w Częstochowie wynika, że w Częstochowie istnieje sieć placówek kształcenia specjalnego od przedszkola po szkołę zawodową. Przybywa klas integracyjnych. Dla kadry pedagogicznej pracującej z osobami niepełnosprawnymi, która musi posiadać szczególnie wysokie kwalifikacje, systematycznie organizowane są kursy. Odbywają się także szkolenia katechetów i wykłady dla kleryków.
W drugim dniu konferencji dominowała tematyka osobowego wzoru nauczyciela oraz problem coraz częściej obserwowanej w szkołach agresji. Pierwszy z tych tematów przedstawił br. Romuald Rybicki ze Zgromadzenia Braci Szkolnych - autor wydanej niedawno w Bibliotece „Niedzieli” książki pt. Wprowadzenie do pedagogiki chrześcijańskiej. Brat Romuald przypomniał m.in. zasadę, zgodnie z którą, mówiąc o kształtowaniu osobowości wychowanka, należy pamiętać o permanentnej formacji osobowości wychowawców. Dotyczy to zarówno rodziców, jak i nauczycieli i katechetów.
Przykład skrajnego zachowania uczniów toruńskiej szkoły wobec nauczyciela był punktem wyjścia referatu bp. Antoniego Długosza. Zwrócił on uwagę na etiologię agresywnych zachowań, które zawsze wiążą się z wysokim stopniem niedojrzałości moralnej, psychicznej i duchowej danej osoby. „Tylko człowiek przeżywający osobisty kryzys, ktoś bardzo niespokojny, cierpiący i nieradzący sobie z życiem może stać się agresywny. Natomiast dojrzały i szczęśliwy człowiek nie będzie zachowywał się w sposób agresywny” - powiedział bp Antoni Długosz.
Wszystkie wątki dyskusji znalazły podsumowanie i dopełnienie w trzecim dniu konferencji, w referacie wygłoszonym przez ks. dr. Kazimierza Kurka SDB, który przedstawił założenia przyjętej przez Sobór Watykański II Deklaracji o wychowaniu chrześcijańskim z perspektywy początku XXI wieku. Dokument ten daje chrześcijańskim wychowawcom drogowskazy do pracy i porządkuje system wartości. Dostrzec trzeba również postaci wybitnych kapłanów i chrześcijańskich wychowawców, wśród nich św. Jana Bosko, którzy również pracowali w trudnych środowiskach. Ich doświadczenia są dla współczesnych ogromnym bogactwem, stanowią gotowy wzór do naśladowania.
W refleksjach na zakończenie konferencji wiele osób podkreślało, że owocem jasnogórskiego spotkania oraz modlitwy podczas codziennych Mszy św., które celebrowali abp. Stanisław Nowak oraz ks. Kazimierz Kurek, jest umocnienie wewnętrzne, wiedza niezbędna do pracy wychowawczej oraz perspektywiczne spojrzenie na problemy edukacji. Od czasów Jana Zamoyskiego wiadomo bowiem, że: „Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie”.