...i niżej pytanie: "mit czy rzeczywistość..." - tak zatytułowana została wystawa problemowa w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Nie jest to tylko ekspozycja broni, zbroi i mundurów. Jest to próba ukazania etosu rycerskiego, który przetrwał do naszych czasów, a kształtował się na przestrzeni wieków. Pokazano tu oryginalne zabytki broni rycerskiej oraz widoki zamków polskich autorstwa Jana Gumowskiego (XX wiek) i księgi turniejowe. Po raz drugi (po wystawie I podaje wiek wiekowi) aranżacji wystawy dokonał Jerzy Kalina, podobnie jak wcześniej - nie bez potknięć.
W kulturze polskiej hasło "Zawisza" stało się symbolem oznaczającym tak wielkie wartości, jak: męstwo, uczciwość, honor, służba Ojczyźnie i dobru. Kryteria te uosabiał Zawisza Czarny z Garbowa herbu Sulima: rycerz niezwyciężony, patriota i dyplomata, gość dworów zachodniej Europy. Zginął w wojnie z Turkami w służbie cesarskiej, wybierając śmierć, a nie ucieczkę (1428 r.).
Ideą wystawy jest ukazanie, iż spadkobiercami stanu rycerskiego stali się wojskowi oraz inteligencja.
Ciekawym pomysłem aranżacyjnym jest "Krypta Nieznanego Rycerza". Za płytę nagrobną posłużyło powiększenie zdjęcia płyty nagrobnej Henryka IV Probusa, światowego rycerza, księcia wrocławskiego i krakowskiego. Postać księcia ma wszelkie atrybuty rycerza - miecz, pas, ostrogi, tarcze herbowe.
Na półpiętrze umieszczono wielką planszę tekstową, zatytułowaną Rycerze cywilizacji. Tu można mieć zastrzeżenia co do trafności pomysłu: jest tu mieszanina nazwisk wybitnych polskich wojskowych, uczonych, twórców różnych dyscyplin (i różnego poziomu twórczego).
Ciekawym, choć wątpliwym w realizacji pomysłem jest "Okrągły Stół", nawiązujący do tradycji rycerzy króla Artura. Umieszczono tam teksty przysięgi różnych zawodów w Polsce. Pierwotnie pośrodku stołu miał być umieszczony kielich mszalny kapelana Wojska Polskiego, symbolizując św. Graala - kielich, do którego zebrano krew Jezusa. Poszukiwania tego kielicha były pasją wielu rycerzy w średniowieczu. Tymczasem zamiast św. Graala umieszczono piramidę z pleksiglasu!
Cennym dziełem jest Bitwa pod Grunwaldem - wielkowymiarowy obraz batalisty Zygmunta Rozwadowskiego i pejzażysty Tadeusza Popiela, namalowany w 1910 r. z okazji 500-lecia bitwy grunwaldzkiej, wypożyczony z Lwowskiej Galerii Obrazów.
Etos rycerski w XX wieku to Wojsko Polskie, harcerstwo, a także Kawalerowie Maltańscy (pokazano ich ubiory), dawniej mający duże zasługi, dziś raczej promujący heraldykę. Obok portretu Józefa Piłsudskiego jako kawalera maltańskiego umieszczono portret tragicznego marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego, który uciekłszy z miejsca internowania w okupowanej Warszawie, przyjął pseudonim "Zawisza".
Nietrafne jest przejście wystawy w ekspozycję pt. Rycerz Orientu, pokazującą broń i zbroje ludów Azji i Afryki. Poza poczuciem honoru samurajów nie ma to bowiem nic wspólnego z etosem chrześcijańskiego rycerza. Mimo tych potknięć, wystawę warto zobaczyć.