W przededniu 93. rocznicy odzyskania niepodległości, 10 listopada 2011 r., w auli Zespołu Szkół Ogólnokształcących Nr 1 im. S. Żeromskiego w Jeleniej Górze, Karkonoskie Stowarzyszenie Edukacyjne u Erazma i Pankracego zorganizowało konferencję naukową: „Harcerstwo szkołą patriotyzmu”. Patronat honorowy nad sesją objął bp Stefan Cichy - biskup legnicki oraz Marcin Zawiła - prezydent Jeleniej Góry. Wydarzenie to wpisało się w ogólnopolskie obchody 100-lecia Ruchu Harcerskiego w Polsce oraz miejskie obchody święta niepodległości. Aulę wypełnili przedstawiciele uczniów jeleniogórskich szkół ponadgimnazjalnych oraz harcerki i harcerze zrzeszeni w Związku Harcerstwa Polskiego, Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej oraz Stowarzyszenia Harcerstwa Katolickiego „Zawisza” - Federacja Skautingu Europejskiego - wśród nich niemałą grupę stanowili uczniowie ZSO Nr 1.
Uczestników konferencji przywitał prowadzący spotkanie mgr inż. Bogusław Gałka, przedstawiciel Rady Przyjaciół Harcerstwa w Jeleniej Górze. Następnie głos zabrali: bp Marek Mendyk, który w imieniu Biskupa Legnickiego pozdrowił zebranych oraz życzył, aby inicjatywy na rzecz dzieci i młodzieży skupionych w harcerstwie przynosiły radość wszystkim tym, którzy podejmują harcerską pracę wychowawczą. W imieniu prezydenta miasta głos zabrał Z. Korzeniewski. Życzył, aby przedsięwzięcia związane z upamiętnieniem ważnych dat w historii Polski przyniosły pożądane owoce.

Geneza polskiego harcerstwa

Ks. dr Krzysztof Bojko - kapelan hufca „Gniazdo” (Dolnośląska Chorągiew Harcerzy ZHR), podczas wykładu „Historia harcerskich początków” przedłożył genezę polskiej gałęzi skautingu - harcerstwa. Ukazując niełatwe okoliczności podzielonego przez zaborców społeczeństwa polskiego, wskazał na sukces organizacji wychowawczej, która wyrosła na bazie różnych organizacji młodzieżowych (Sokół, Eleusis i Zarzewie). Druh Marian Łata, komendant Chorągwi Dolnośląskiej ZHP, podjął tematykę patriotyzmu harcerskiego w okresie II wojny światowej. Prelegent przypomniał zgromadzonym, że w latach 1939-1945 harcerstwo nie przestało realizować swego podstawowego zadania, tj. samowychowania młodzieży, które łączono wtedy z walką w obronie wolności oraz uznawanych wartości. Harcerstwu przyszło zdawać egzamin z tego, czego uczono chłopców i dziewczęta w organizacji. Był to egzamin bohaterski i niezwykle krwawy. Harcerze uczestniczyli w akcjach sabotażowych, swoimi działaniami umacniali postawy narodowe i obywatelskie społeczeństwa, pracowali we wszystkich służbach pomocniczych, byli żołnierzami doborowych grup bojowych o specjalnym przeznaczeniu oraz oddziałów partyzanckich, najczęściej Armii Krajowej. Działalność harcerstwa w czasie okupacji hitlerowskiej poświadczyła, że zdało ono egzamin z patriotyzmu.

Biografie harcerskie

Janusz Dziewit, członek komisji harcmistrzowskiej Organizacji Harcerzy ZHR - twórca 18 Jeleniogórskiej Drużyny Harcerzy „Victoria” przypomniał sylwetki zasłużonych Polaków, wielkich patriotów, których osobowość kształtowało zaangażowanie w ruch harcerski. Zgromadzeni w auli ZSO Nr 1 usłyszeli m.in. o hm Tomaszu Strzemboszu, Ryszardzie Kaczorowskim, Józefie Kantorze. Ważną postacią był Józef Poprawa, członek jeleniogórskiego środowiska harcerskiego ZHR, który w roku 2010, w wieku 97 lat odszedł na wieczną wartę. Harcmistrz J. Poprawa był człowiekiem, który wielu pokoleniom jeleniogórskich harcerzy dawał piękny przykład realizowania w swoim życiu przyrzeczenia i prawa harcerskiego. Zebrani mogli oglądać prezentację, która wraz z notami biograficznymi zawierała zdjęcia harcerskich bohaterów (prezentację przygotował Zbigniew Sośnicki - prezes Karkonoskiego Stowarzyszenia Edukacyjnego u Erazma i Pankracego).

Kształtowanie postaw

Na temat wychowanie patriotycznego w ruchu harcerskim w XXI w. mówił ks. mgr-lic. Stanisław Bakes, duszpasterz Stowarzyszenia Harcerstwa Katolickiego „Zawisza” - Federacja Skautingu Europejskiego. Zwrócił uwagę na zanik właściwych więzi pomiędzy członkami rodzin i społeczeństw ze wspólnotą europejską włącznie. Szukając recepty na uzdrowienie takiego stanu rzeczy w odniesieniu do działań podejmowanych przez skautów katolickich w Europie i w Polsce (wspominając między innymi o nurcie katolickim w harcerstwie przed i w trakcie II wojny światowej - „Hufcach Polskich”), wskazał na oryginalność form i metodyki skautowej w budowaniu relacji człowieka do człowieka. Przedstawił działania na rzecz kształtowania postaw patriotycznych, jakie podejmowane są w Stowarzyszeniu Harcerstwa Katolickiego „Zawisza” zrzeszonego w Federacji Skautingu Europejskiego.
Ks. dr Mariusz Majewski, kapelan Sudeckiego Związku Drużyn ZHR przypomniał sześciu księży, którzy w latach 1925-1949 pełnili funkcję kapelanów naczelnych ZHP. Szukając odpowiedzi, na czym polegała posługa księży - duchownych nauczycieli patriotyzmu, wskazał na duszpasterską posługę wypełnianą przez księży kapelanów. Przytaczał wiele fragmentów z pism naczelnych władz harcerskich, jak i samych księży. Materiały te zawarte są w książce jego autorstwa pt. „Wkład duchowieństwa katolickiego w 100-lecie Ruchu Harcerskiego w Polsce. Studium na przykładzie działalności liturgiczno-duszpasterskiej kapelanów naczelnych Związku Harcerstwa Polskiego w Polsce w latach 1925-1949”, wydanej z okazji 100-lecia Ruchu Harcerskiego w Polsce, opublikowanej w przededniu opisywanego wydarzenia
Podczas konferencji można było usłyszeć piosenki harcerskie, wykonane przez uczniów ZSO Nr 1, będących jednocześnie harcerkami i harcerzami, działających w trzech bratnich organizacjach: ZHP, ZHR oraz SHK „Zawisza” - FSE.