Pielgrzymowanie od wieków było doświadczeniem obecności Boga, metaforą życia chrześcijanina. Wyruszenie w drogę i trud wyrażają pragnienie poszukiwania pełni, odnalezienia Najwyższego i sensu istnienia. Z dala od zgiełku świata pątnik przypomina sobie, że na ziemi jest tylko pielgrzymem i zdąża do domu Ojca. Przyjęcie tej prawdy przemienia codzienność, uzdalnia bowiem do życia Miłością i trwania w Niej.

Rok św. Jakuba

Wśród europejskich szlaków pielgrzymich najważniejszą i najsłynniejszą była Droga św. Jakuba, która istnieje ponad tysiąc lat. Prowadziła ona przez Łotwę, Polskę, Niemcy, Francję do Santiago de Compostela w Hiszpanii, gdzie - według tradycji - znajduje się grób św. Jakuba Apostoła, zwanego Starszym.
„Do grobu św. Jakuba w Santiago de Compostela zdążają ludzie zwłaszcza z najróżniejszych regionów Europy, by odnowić i umocnić swą wiarę - napisał Benedykt XVI w przesłaniu na Rok św. Jakuba. - Droga ta, usiana tak licznymi świadectwami gorliwości, pokuty, gościnności, sztuki i kultury, opowiada wymownie o duchowych korzeniach Starego Kontynentu”. Przesłanie to nawiązuje do hasła obchodów Roku św. Jakuba: „Pielgrzymując ku światłu” i do tytułu listu pasterskiego arcybiskupa Santiago de Compostela „Pielgrzymi wiary i świadkowie Chrystusa Zmartwychwstałego”. Dlatego Ojciec Święty apeluje do pątników wędrujących Drogą św. Jakuba, by dawali świadectwo, że Chrystus żyje i jest nadzieją ludzkości. Okazją ku temu jest Jubileuszowy Rok Święty ogłaszany w roku, w którym święto Jakuba Apostoła (obchodzone 25 lipca) przypada w niedzielę. Tak jest w tym roku. 1 stycznia 2010 r. zainaugurowano Rok św. Jakuba otwarciem Świętych Drzwi, tzw. Drzwi Przebaczenia, w katedrze w Santiago de Compostela. Pierwszy taki rok ogłosił papież Kalikst II w 1120 r. Poprzedni obchodzono w 2004 r., a następny przypadnie w 2021 r.
Szlak jest oznakowany tylko w jedną stronę: na zachód - wszystkie Drogi św. Jakuba prowadzą do jednego celu. Caminowicze, którzy chcą doświadczyć ciszy i przemiany, pielgrzymują indywidualnie lub w małych grupach. Tradycja mówi, że szlak rozpoczyna się na progu domu, a z podwórka pielgrzym zabiera kamień symbolizujący własne grzechy i wyrusza na spotkanie z Nieznajomym.
W roku uważanym za święty wędrowanie Jakubowymi drogami nabiera szczególnego znaczenia. Wyruszenie na pątniczy szlak napełnia serca dziwnym blaskiem, rozświetla oczy, jest radosnym świadectwem wiary, świadectwem, że Chrystus żyje i działa, daje nadzieję i sam jest Nadzieją. Zachęcając chrześcijan, by propagowali kulturę, która liczy się z wymiarem duchowym człowieka i jest otwarta na Boga i prawdę, abp Julián Barrio Barrio z Santiago de Compostela powiedział: „Świadectwo św. Jakuba Apostoła zachęca nas do tego, byśmy podjęli wysiłek stawania się podobnymi do Chrystusa, strzegąc tego, co najistotniejsze dla naszej wiary i dla naszej tożsamości chrześcijańskiej”. Drogą ku temu jest spotkanie z Jezusem dokonujące się przez sakramenty pojednania i pokuty oraz Eucharystii. Dlatego, nawiązując do Roku Kapłańskiego, Benedykt XVI podkreśla ważną rolę, jaką pełnią kapłani wobec pątników.

Szlak w Polsce

Wyznaczanie polskiej drogi było poprzedzone badaniami historycznymi. Pomysłodawcą szlaku prowadzącego z Ogrodnik przez Olsztyn i Toruń do Słubic jest Włodzimierz Antkowiak. Wytyczył on główny przebieg, założył Stowarzyszenie na rzecz Ratowania Zabytków Kultury Europejskiej w Polsce, które zainicjowało budowę szlaku na całym odcinku polskim, obecnie zajmuje się tym Międzynarodowa Agencja Poszukiwawcza (MAP), której jest przewodniczącym. W tworzeniu szlaku pomagają różni ludzie.
Jeden z odcinków polskiej drogi wiedzie od katedry św. Jakuba w Olsztynie przez Iławę, bazylikę św. Tomasza w Nowym Mieście Lubawskim, Brodnicę do gotyckiego kościoła św. Jakuba w Toruniu. Liczy ok. 240 km, jest podzielony na 9 etapów o długości od 18 do 37 km. Pielgrzymowanie trwa 9 dni, a osoby o słabszej kondycji mogą wędrować dłużej. Z szlaku mogą skorzystać także pątnicy na rowerach. Z myślą o pątnikach przygotowano miejsca noclegowe w gospodarstwach agroturystycznych, pokojach gościnnych i campingach. Na odcinku Olsztyn - Toruń tylko w Gietrzwałdzie można skorzystać z noclegu w Domu Pielgrzyma. Z czasem - jak będzie taka potrzeba - rozwinie się infrastruktura i powstaną schroniska przykościelne. W Olsztynie Ksiądz Proboszcz katedry św. Jakuba (torunianin) planuje urządzenie schroniska dla pielgrzymów w starych stajniach przy katedrze i w Toruniu przy kościele św. Jakuba, w dawnym budynku klasztornym, przygotowanie miejsc dla pielgrzymów. Tak jak w całej Europie, szlak jest oznakowany muszlą św. Jakuba i strzałką zgodnie z kierunkiem wędrowania. Znak Szlaku św. Jakuba, który towarzyszy pieszemu miedzynarodowemu szlakowi turystycznemu E-11 w kolorze żółtym na odcinku: Iława - Nowe Miasto Lubawskie - Brodnica - Toruń - Strzelno - Kruszwica - Trzemeszno, stanowiącym odcinek Europejskiego Szlaku Kulturowego św. Jakuba o długości 250 km, oznakowała grupa znakarzy szlaków z Oddziału Miejskiego PTTK im. Mariana Sydowa w Toruniu w latach 2007-2008. Administratorem i gospodarzem szlaku jest Oddział Miejski PTTK w Toruniu.

Informacje dla pielgrzymów

Wybierając się na szlak, pątnicy powinni mieć „Przewodnik pielgrzyma”, zawierający wprowadzenie w ideę i duchowość Camino, opis trasy, miejscowości i mapy, oraz „paszport pielgrzyma”. Zaopatrują się w odzież dostosowaną do zmiennej pogody, wygodne buty (nie nowe), latem nakrycie głowy i okulary przeciwsłoneczne, krem z filtrem UV, leki i zestaw opatrunkowy. Wskazane jest zabranie sztućców, kubka oraz Pisma Świętego i różańca. Noclegi są wyznaczone głównie w obiektach parafialnych i klasztornych oraz ośrodkach agroturystycznych i obiektach komercyjnych. Na razie nie ma potrzeby organizowania sieci schronisk, jak to ma miejsce w Hiszpanii. Pielgrzymi mogą uczestniczyć w Mszy św. w świątyniach znajdujących na trasie albo w miejscu noclegu. W większości katolickich kościołów liturgia jest sprawowana rano (7.00 lub 7.30) oraz wieczorem (17.00 lub 18.00). Nabożeństwa w świątyniach prawosławnych i ewangelickich mają miejsce zazwyczaj w niedziele przed południem.
Wiadomości na temat dróg św. Jakuba w Polsce i inne informacje są dostępne na stronie: www.camino.net.pl.
Dla wszystkich, którzy wyruszą drogą św. Jakuba, Włodzimierz Antkowiak napisał „Szlak św. Jakuba. Polska Droga. Odcinek Olsztyn - Toruń. Przewodnik dla pielgrzymów i turystów” i folder „Szlak św. Jakuba. Polska Droga - Camino Polaco. Odcinek Olsztyn - Toruń”, a Polski Klub Camino de Santiago wydał „paszport pielgrzyma”, który potwierdza przebytą trasę.
Wydawnictwa można nabyć w Ośrodku Informacji Turystycznej w Toruniu, Rynek Staromiejski 25, 87-100 Toruń, tel. (56) 621-09-31, (56) 651- 08-12.

ŚW. JAKUB STARSZY

Wśród Apostołów było 2 Jakubów. Dlatego są nazywani Starszy i Młodszy. Starszy był synem Zebedeusza i Salome, bratem Jana Apostoła Ewangelisty; bracia byli rybakami i mieszkali nad Jeziorem Tyberiadzkim. Jako jeden z pierwszych został powołany przez Jezusa i zaliczał się do grona zaufanych uczniów. Był świadkiem wskrzeszenia córki Jaira, przemienienia na górze Tabor i modlitwy w Ogrójcu. Został pierwszym biskupem Jerozolimy. Zginął śmiercią męczeńską w Jerozolimie, ścięty mieczem za panowania Heroda Agryppy.
Jedna z legend opowiadanych na szlaku Camino de Santiago mówi o św. Jakubie towarzyszącym pielgrzymom. Napoił on spragnionego pątnika wystawionego na pokusy Złego wodą z muszli i stąd nazwano ją muszlą św. Jakuba.
Św. Jakub jest patronem Hiszpanii i Portugalii, a także m.in.: hospicjów, szpitali, kapeluszników, podróżujących, pielgrzymów i sierot.
W diecezji toruńskiej patronuje parafiom: Białuty, Bobrowo, Dąbrówka Królewska, Kazanice, Ostrowite, Toruń, Wielkie Radowiska, Żmijewo.

W ramach obchodów Roku św. Jakuba odbyły się:

„Sobota na Szlaku św. Jakuba”, 22 maja, promocja Szlaku św. Jakuba na odcinku Szafarnia - Golub-Dobrzyń. W programie znalazły się m.in.: poczęstunek w Ośrodku Chopinowskim w Szafarni, przemierzenie pieszo, rowerem lub konno 8-kilometrowego odcinka szlaku, koncert zespołu „Sunflowers” oraz spotkanie z José Antonio Fernandezem (katedra Camino de Santiago Uniwersytetu Nawarry w Pampelunie, znawca Szlaku św. Jakuba), który mówił o Szlaku św. Jakuba z perspektywy hiszpańskiej.

Dysputy Nawarryjskie poświęcone fenomenowi szlaku pielgrzymkowego Camino de Santiago do hiszpańskiego sanktuarium św. Jakuba. W Colegium Maximum Uniwersytetu Mikołaja Kopernika wykład pt. „Dlaczego tak wielu zmierzało do Santiago de Compostela? Pielgrzymowanie i troska o podróżnych w średniowieczu” wygłosił 24 maja José Antonio Fernandez. Mówił o Szlaku św. Jakuba w Europie, który w 1982 r. został uznany za drogę o wielkim znaczeniu dla kultury europejskiej przez Radę Europy, w 1987 r. nadano mu miano Europejskiego Szlaku Kulturowego, a w 1993 r. wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Tym szlakiem pielgrzymował także Jan Paweł II.