Ksiądz Biskup, nawiązując do słów Jana Pawła II, zapisanych na kartach książki „Pamięć i tożsamość”, przypomniał zgromadzonym na Eucharystii, że: „Macierzyńska troska Kościoła pozwala człowiekowi XXI wieku odnaleźć tożsamość”. To „odnajdywanie” dokonuje się poprzez wspólnotę wiary i modlitwy. Uczestnicząc w niej odzyskujemy utraconą tożsamość, najpierw godności dzieci Bożych, a później synów i córek tej ziemi. Pasterz diecezji wskazał na trzy wielkie zadania, które stoją obecnie przed Kościołem. „Zadaniem Kościoła jest zmagać się dzisiaj o człowieka z nim samym, to znaczy w jego sumieniu, jego umyśle i jego sercu”. To zmaganie dokonuje się poprzez tajemnicę modlitwy. Drugim zadaniem Kościoła jest głoszenie Ewangelii, które jest konieczne dla wzbudzenia wiary w sercu czowieka i jego umyśle. Głoszenie Prawdy, a tą Prawdą jest dla wierzących Chrystus. O trzecim zadaniu Kościoła Ksiądz Biskup powiedział: „Po to przyjmujemy Prawdę, po to się modlimy, żebyśmy przylgnęli bardziej do Chrystusa. Osobowo. Umysłem. Sercem. I życiem”. A przylgnięcie to dokonuje się przez odkrycie na nowo Jego obecności w sakramentach świętych. Na koniec Mszy św. Ksiądz Biskup udzielił zgromadzonym błogosławieństwa na realizację postawionych zadań, życząc owocnego przeżywania sympozjum.
Przybyłych na konferencję prelegentów, gości i zainteresowanych powitał w murach WZNPiE KUL jego dziekan ks. prof. Tadeusz Guz. Dziękując Księdzu Biskupowi za Jego słowo, zachęcił do głębszej refleksji nad zawartymi w nim treściami po czym dokonał uroczystego otwarcia obrad.
Jako pierwsza zabrała głos pani mgr Małgorzata Depo z Ministerstwa Edukacji Narodowej. Poruszyła ona problem patriotyzmu w świadomości młodzieży zaangażowanej politycznie. Prezentując wyniki przeprowadzonych badań, w których młodzież zrzeszona w różnych organizacjach odpowiadała na pytania dotyczące pojmowania patriotyzmu, wzoru patrioty, cech współczesnego patrioty, zauważyła, że jakkolwiek odpowiedzi te są różne, tak jak różne są wzięte pod uwagę w badaniu organizacje, to patriotyzm, obok wolności i prawdy, stanowi wysoką wartość w oczach młodych. W ich opinii patriotą jest ten, kto przede wszystkim rzetelnie pracuje dla dobra kraju i jest gotowy oddać życie za Ojczyznę. Większość biorącej udział w badaniu młodzieży uznała się za patriotów.
Następnym prelegentem był ks. dr Ryszard Mazurkiewicz. Podjął on kwestię prawa do wolności religijnej w prawie Unii Europejskiej. Zapoznał zgromadzonych z kolejnymi próbami określenia stosunku Wspólnoty Europejskiej do problemów związanych z religią w jej wymiarze indywidualnym jak i instytucjonalnym. Zauważył, że Unia w dokumentach deklaruje poszanowanie prawa każdego człowieka do wolności religijnej. Według tychże dokumentów ochronie podlegają również zachowania związane ściśle z określoną religią. Tylko czy, i jak, ta ochrona funkcjonuje w rzeczywistości?
Jako kolejny z referatem wystąpił prof. Wiktor Adamus z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Omówił on korzyści, koszty, szanse i ryzyko z wstąpienia Polski do strefy euro. Analizując warunki, jakie nasz kraj musi spełnić przed zmianą waluty oraz następstwa tego kroku dla polskiej gospodarki, przytaczając wypowiedzi autorytetów z dziedziny ekonomii, postawił diagnozę, że przystąpienie Polski do strefy euro będzie dla niej korzystne tylko pod warunkiem zaniechania pośpiechu. Krok ten powinien zostać podjęty możliwie jak najpóźniej.
W dalszej części konferencji zebrani mogli wysłuchać prelekcji abp. Stanisława Wielgusa zatytułowanej: „Wpływ polskich uczonych średniowiecznych na kształtowanie się prawa narodów i związanych z nim praw człowieka”. Uczestnicy sympozjum zapoznali się m. in. z genezą i zarysem historii prawa narodów w średniowieczu. Dowiedzieli się, na czym polegała oryginalność polskiej średniowiecznej teorii prawa narodów, a także zapoznali się ze szczegółowymi kwestiami z zakresu polskiej średniowiecznej doktryny prawa narodów. Poruszone przez Księdza Arcybiskupa kwestie stały się punktem wyjścia dla podsumowującej pierwszą sesję konferencji dyskusji.
Na drugą sesję złożyły się referaty wygłoszone m. in. przez ks. prof. Tadeusza Guza, który mówił o tożsamości jako o zasadzie fundamentalnej narodu i państwa, dr. Ryszarda Tłuczka, omawiającego wartość i rolę powstań narodowych w procesie kształtowania zbiorowej tożsamości Polaków. Ks. prof. Jerzy Gocko, Kierownik Katedry Teologii Moralnej Społecznej KUL przybliżył zgromadzonym wizję zjednoczonej Europy według Jana Pawła II. Poruszone tematy posłużyły jako materiał do burzliwej dyskusji, która zakończyła tę, jakże bogatą w treści i wnioski konferencję naukową.
Bp Wacław Depo w słowie wygłoszonym podczas Mszy św. otwierającej konferencję, przypomniał zdanie wypowiedziane przez odtwórcę roli Mieszka w filmie pt. „Piast”, który kreśląc znak krzyża stwierdził: „Tej ziemi potrzebny jest ten znak”. Słowa te zdają się być najlepszym podsumowaniem i najważniejszym wnioskiem tomaszowskiego sympozjum. Wszak, jak pisał poeta: „Tylko pod Krzyżem, tylko pod tym znakiem Polska jest Polską, a Polak Polakiem”.