Przed pomnik Marszałka przybyły licznie poczty sztandarowe częstochowskich szkół, w tym klas mundurowych – kadetów, a także mieszkańcy miasta. Głos zabrali dr Ryszard Stefaniak – zastępca Prezydenta Miasta Częstochowy oraz dr Mariusz Kolmasiak z częstochowskiego oddziału Związku Piłsudczyków Rzeczpospolitej Polskiej. Jak podkreślali w swoich wystąpieniach, przed 83 laty wieść o śmierci Marszałka spadła na naszych rodaków niespodziewanie, u wielu wywołując prawdziwy szok i wielki lęk o los Polski i Polaków.

W niedzielę 12 maja 1935 r., o godz. 20.45, w obecności żony, córek, ks. Władysława Korniłowicza i premiera Felicjana Sławoja-Składkowskiego, zmarł w swoim ulubionym pokoju narożnym w Belwederze Józef Piłsudski. Dożył tylko 67 lat. Przyczyną zgonu był nowotwór złośliwy wątroby. Przed śmiercią ks. Korniłowicz udzielił Marszałkowi rozgrzeszenia i dokonał namaszczenia olejami świętymi.

Po śmierci Marszałka ogłoszono w kraju trwającą sześć tygodni żałobę narodową. Pogrzeb Piłsudskiego był iście królewski. Uroczystości trwały sześć dni, od 13 do 18 maja. Mszy św. pogrzebowej 17 maja w archikatedrze św. Jana przewodniczył arcybiskup warszawski, kard. Aleksander Kakowski, a kazanie wygłosił biskup polowy Józef Gawlina, podkreślając, że Józef Piłsudski w całym swoim życiu walczył o sprawiedliwość i o Polskę. W kondukcie pogrzebowym ulicami stolicy, z archikatedry na Pole Mokotowskie, gdzie miała miejsce defilada wojskowa przed trumną Marszałka otuloną wielkim sztandarem z Orłem Białym, szły wielotysięczne tłumy.

W nocy przewieziono specjalnym pociągiem ciało Marszałka do Krakowa, by pochować je na Wawelu. Wzdłuż torów ludzie palili ogniska pożegnalne. Zgodnie z ostatnią wolą Piłsudskiego, jego serce zostało pochowane wraz z prochami matki na cmentarzu na Rossie w Wilnie, a mózg przekazano Uniwersytetowi Stefana Batorego w Wilnie do badań naukowych. 1 czerwca 1935 r. na cmentarzu w Sugintach na Litwie Kowieńskiej ekshumowano ciało matki Piłsudskiego, Marii z Billewiczów, i przewieziono je do Wilna. Jej prochy przełożono do trumny, w której przewożone było ciało Marszałka z Warszawy do Krakowa. W 1. rocznicę śmierci Marszałka złożono na Rossie prochy matki i urnę z sercem syna.

Do jego niewątpliwych zasług należy stworzenie Legionów Polskich, walny udział w odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r., a potem budowanie armii i organizowanie państwa, oraz zwycięstwo w Bitwie Warszawskiej 1920 r.

Podczas uroczystości 12 maja br. na placu Biegańskiego delegacje złożyły kwiaty pod pomnikiem Józefa Piłsudskiego. Następnie odbył się koncert pieśni legionowych w wykonaniu chóru Basilica Cantans pod dyrekcją Włodzimierza Krawczyńskiego.

Organizatorami obchodów byli: Związek Piłsudczyków Rzeczpospolitej Polskiej, Towarzystwo Przyjaciół Józefa Piłsudskiego w Częstochowie oraz Urząd Miasta Częstochowy.

Sławomir Błaut