Liczba i jakość powołań kapłańskich i zakonnych jest ważnym zagadnieniem dla żywotności Kościoła. Jedną z inicjatyw powołaniowych i uznanych w Kościele jest praktyka tzw. pierwszych czwartków miesiąca. W tym roku przypada jej siedemdziesięciolecie.
Polega ona na ofiarowaniu w oznaczonym dniu każdego miesiąca Mszy i Komunii św. oraz innych modlitw, prac, cierpień i radości przez wstawiennictwo Maryi, w intencji uświęcenia kapłanów i osób zakonnych oraz o liczne i dobre powołania do służby Bożej. Inicjatorem praktyki był salwatorianin ks. Paschalis Schmid (1887-1957). Ks. Schmid myślał początkowo o szukaniu pomocy finansowej dla młodzieńców, którzy okazywali oznaki powołania, ale nie mogli podjąć nauki z racji braku środków. Liczne kontakty i rozmowy na ten temat z ludźmi Kościoła doprowadziły go do zrozumienia, że ważniejszą jest świętość kapłanów i kształtowanie wśród wiernych właściwego klimatu dla tej sprawy.
By cały zamysł nie był tylko piękną ideą, ale stał się żywo obecny w świadomości duchowieństwa i wiernych zaproponował ks. Schmid, by każdego miesiąca poświęcić jeden dzień modlitwom i ofiarom w intencji uświęcenia kapłanów. Ze względów praktycznych wybrał sobotę po pierwszym piątku miesiąca, stąd pierwotna nazwa praktyki „sobota kapłańska”. Chodziło bowiem o to, by nie obciążać dodatkowo duszpasterzy spowiedzią, a wierni by mogli przystąpić do Komunii św. w powyższej intencji. Pierwszy taki dzień obchodzono 8 września 1934 r. w katedrze w Berlinie. Sobota kapłańska nie potrzebowała tworzenia nowego bractwa czy stowarzyszenia, lecz była praktyką religijną nie wymagającą formalnego przyjęcia ani zarejestrowania nazwy.
Papież Pius XI w czasie prywatnej audiencji udzielonej przełożonemu generalnemu Salwatorianów w listopadzie roku 1934, przyjął ideę z dużą życzliwością i udzielił jej ustnego błogosławieństwa. Do stycznia 1936 r. za sobotą kapłańską opowiedziało się ponad 200 biskupów z całego świata, w tym wielu biskupów polskich. W nowe stadium rozwoju wkroczyła praktyka w 1935 r. Wtedy bowiem została ogłoszona encyklika Piusa XI poświęcona kapłaństwu, natomiast dekretem Kongregacji Obrzędów został ogłoszony formularz nowej Mszy św. wotywnej „na cześć Najwyższego i Wiekuistego Kapłana Jezusa Chrystusa”.
Po ogłoszeniu wspomnianej encykliki o kapłaństwie, pojawiły się w wielu krajach życzenia, by w nawiązaniu do dokumentu papieskiego i nowej Mszy wotywnej wybrać czwartek zamiast soboty. Odpowiadając na zapytanie, Stolica Apostolska pozostawiła biskupom możliwość wyboru czwartku lub soboty jako miesięcznego dnia kapłańskiego. W Polsce dopiero w latach 50. wskutek rozwoju tzw. pierwszych sobót miesiąca poświęconych czci Maryi, wybrano pierwszy czwartek miesiąca zamiast soboty.
Praktyka pierwszego czwartku miesiąca zasługuje na uwagę nie tyle z racji jej jubileuszu, co z racji sprawy, której dotyczy. Liczba i jakość powołań kapłańskich i zakonnych są warunkiem żywotności Kościoła i zarazem znakiem tej żywotności. „Dyrektorium duszpasterstwa powołań” zatwierdzone 15 czerwca 1990 r. przez Konferencję Episkopatu Polski zaleca, by miesięczny dzień kapłański był obchodzony w każdej wspólnocie parafialnej (nr 27).