W czerwcu 1966 r., w związku z przypadającym tysiącleciem chrztu Polski oraz 750-leciem powstania zakonu, rozpoczęto działania zmierzające do podniesienia dominikańskiego kościoła do godności bazyliki mniejszej. 21 czerwca 1967 r., na prośbę bp. Piotra Kałwy, Ojciec Święty Paweł VI podniósł kościół pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika „ad perpetuam rei memoriam (...) na stałe do godności Bazyliki Mniejszej ze wszystkimi prawami i przywilejami, które świątyniom tym tytułem obdarzonym prawnie przysługują”.

Wielkich dzieł nie zapominajmy

- Po 50 latach gromadzimy się w bazylice, aby podziękować Bogu za wielkie dzieła, które dokonują się w świątyni w sercu naszego miasta - mówił 21 czerwca br. abp Stanisław Budzik. Centralnym wydarzeniem złotego jubileuszu była Eucharystia celebrowana pod przewodnictwem abp. Salvatore Pennacchio. Sprawowali ją licznie przybyli kapłani diecezjalni i zakonni oraz biskupi: nuncjusz apostolski na kraje Europy Północnej abp Henryk Nowacki, metropolita gnieźnieński i prymas Polski abp Wojciech Polak, abp Stanisław Budzik i bp Ryszard Karpiński. Jak podkreślał przeor lubelskich dominikanów o. Grzegorz Kluz, obecność dostojnych gości uwypukliła związek bazyliki ze Stolicą Świętą oraz rocznicę chrztu Polski.

Przywołując wielowiekową historię Dominikanów w Lublinie, Ojciec Przeor przypomniał, że początki ich obecności sięgają pierwszej połowy 13 wieku. Nowy zakon na mapie średniowiecznego miasta pojawił się w związku z prowadzoną przez św. Jacka misją ewangelizacyjną na Rusi Kijowskiej. Od tamtego czasu wzgórze staromiejskie z kościołem i klasztorem zyskało nazwę „górki dominikańskiej”, a zakonnicy w białych habitach już na zawsze wpisali się w historię Lublina. Jak podają dokumenty historyczne, klasztor w sercu miasta został erygowany w 1253 r., a wzniesiony kościół powierzony został orędownictwu św. Stanisława. Dokonało się to w roku kanonizacji polskiego biskupa i męczennika; najprawdopodobniej był to pierwszy kościół pod jego wezwaniem. - Dominikanie pragnęli, aby to miejsce objął swoim wstawiennictwem niezwyklej odwagi pasterz, który jako jedyny miał odwagę zwrócić uwagę królowi. Po wiekach św. Jan Paweł II nazwał go patronem ładu moralnego - przypomniał o. Grzegorz Kluz OP.

Od przełomu 14 i 15 wieku dominikańska świątynia stała się sanktuarium relikwii Drzewa Krzyża Świętego. Relikwiom przypisywana jest cudowna moc obrony miasta przed klęskami żywiołowymi oraz najazdami wrogich wojsk. Do tego miejsca pielgrzymowali polscy królowie; dziękczynne „Te Deum” za unię polsko-litewską w 1569 r. wyśpiewał tu król Zygmunt August. Relikwie Drzewa Krzyża po dziś dzień jednoczą chrześcijan różnych obrządków. - Gdy Helena odnalazł krzyż Jezusa, relikwie adorował Kościół jeszcze niepodzielony. Mała cząstka Drzewa Krzyża (pierwotny relikwiarz został skradziony w 1991 r. i ślad po nim zaginął) stała się znakiem jedności, bo w czasie wrześniowego odpustu wspólnie adorują go chrześcijanie Kościoła wschodniego i zachodniego - mówił Ojciec Przeor.

Spojrzenie na krzyż

Do znaku krzyża i obecności jego relikwii w kościele dominikańskim nawiązał w homilii abp Wojciech Polak. - W tym wyjątkowym czasie i miejscu przywołujemy nie tylko zaszczytny tytuł bazyliki, ale również patrona kościoła św. Stanisława z całym bogactwem jego świadectwa danego Chrystusowi, a także relikwie świętego Drzewa Krzyża, do których myślami i sercem powracał św. Jan Paweł II - mówił Prymas Polski. - To miejsce jest naznaczone także jego obecnością - podkreślał. 30 lat temu podczas pielgrzymki do Ojczyzny Ojciec Święty powiedział: - „W duchu nawiedzam relikwie Drzewa Krzyża Świętego w bazylice Dominikanów. Wiele razy udawałem się tam na modlitwę, a także by sprawować Najświętszą Eucharystię”. - Jeśli w ten sposób spojrzymy na dzieje kościoła, będziemy przeżywać czas jubileuszu w duchu wdzięczności za dar obecności Boga pośród nas - mówił abp Polak. Jak podkreślał, prastara historia świątyni i ukoronowanie jej papieskim przywilejem powinny pobudzać serca wiernych do bezwarunkowego zaufania Chrystusowi. - W świadomość i wybory wielu współczesnych zakradła się pokusa pójścia na skróty. Jednych przeraża radykalizm Chrystusowej drogi, inni nie chcą zrezygnować z tego, co im wydaje się odpowiednie i boją się, że Chrystus im coś zabiera. Świat cierpi na swego rodzaju sklerozę, która pozwala szybko zapomnieć człowiekowi o Bogu - ubolewał Prymas. Jako skuteczny lek na tę chorobę wskazał krzyż, który jest znakiem Bożej miłości. - Kościół Dominikanów, w którym od wieków przechowywane są relikwie Drzewa Krzyża, jest dowodem na zwycięstwo Chrystusa i na zwycięstwo człowieka, który opiera swoje życie na skale, jaką jest Jezus. Wystarczy uwierzyć, że wśród wielu ścieżek tylko Jezus jest drogą - mówił. - Jubileusz skłania, by spojrzeć na krzyż, na Ukrzyżowanego, albowiem w tym spojrzeniu jest życie - podkreślał.

Wyróżnienie, które zobowiązuje

Na zakończenie Eucharystii głos zabrał abp Salvatore Pennacchio. - Cieszę się, że mogłem razy z wami świętować jubileusz ustanowienia bazyliką mniejszą tego kościoła. Jest to wyróżnienie, które zobowiązuje do szczególnej troski o Liturgię i przepowiadanie. Widzę, że ojcowie Dominikanie wywiązują się z tego zadania. Wasza wspólnota jest pod szczególną opieką św. Stanisława. Ten krakowski biskup, który oddał życie za wiarę, związał swoje życie z krzyżem Chrystusa. U was ten krzyż doznaje wyjątkowej czci w relikwiach Świętego Drzewa - powiedział nuncjusz apostolski w Polsce.

Uroczystościom towarzyszył koncert przygotowany przez prof. Elżbietę Krzemińską i Stefana Müncha oraz wystawa, która obejmuje wybrane fragmenty kroniki klasztornej z lat 1966-1968 mówiące o codziennym życiu wspólnoty oraz wydarzeniach w dominikańskim kościele. Dzięki życzliwości Biblioteki Archidiecezjalnego Seminarium Duchownego w Lublinie na wystawie zaprezentowano zdjęcia z pamiątkowego albumu przeznaczonego dla Rzymskiej Kongregacji.