Opowieść o Polakach, która nadaje się na świetny western – dlaczego nie...
W Teksasie jest miejscowość Panna Maria – w XIX wieku założyli ją polscy emigranci z Górnego Śląska pod wodzą odważnego ks. Leopolda Moczygemby. To najstarsza polska osada w Stanach Zjednoczonych. Nasi rodacy wyjechali z gnębionej biedą i zaborami ojczyzny i na kontynencie amerykańskim odnaleźli swój dom. Przybyli na spaloną słońcem prerię, na której roiło się od jadowitych grzechotników, skorpionów oraz kojotów. Zorganizowani przez księdza stworzyli wyjątkową społeczność – a ciężką pracą zbudowali swoje istnienie. Musieli stawić czoła nie tylko nieprzyjaznej przyrodzie, ale także napadom z zewnątrz. Bronili się przed Indianami, bandami rabusiów i złoczyńców, ciężko pracowali. W swojej pierwszej Mszy św. uczestniczyli pod wielkim dębem, który do dziś stoi w sercu ich miejscowości. Niedługo potem urodziły się pierwsze dzieci.
Pomóż w rozwoju naszego portalu
Reklama
Od 1854 r. społeczność pierwszych 150 osadników rozrosła się do rozmiarów małej miejscowości. Polacy z Panny Marii bili się o niepodległość Teksasu, brali udział w wojnie secesyjnej, kilku z nich trafiło nawet do Błękitnej Armii gen. Józefa Hallera. Przez cztery pokolenia żyli w zupełnym oderwaniu od Polski, a jednak przetrwały tam polskie obyczaje, archaiczny polski język i patriotyzm wobec kraju przodków. Cierpieli głód i niedostatek, ale nigdy nie wyrzekli się swojego katolicyzmu i przywiązania do wiary. Do dziś jest to miejscowość katolicka. Stoją w niej pomniki Jana Pawła II i Najświętszej Maryi Panny. Papież Jan Paweł II odwiedził tę miejscowość i nie krył swojego wzruszenia, które wzbudziło w nim spotkanie z rodakami przechowującymi polskie tradycje, stroje i zwyczaje. Zbudowali Kościół Najświętszej Maryi Panny i znakomicie wyposażyli Centrum Historyczne. Jak to możliwe, że biedni emigranci, których kilkudziesięciu potomków mieszka w Pannie Marii do dziś, byli zdolni tak wspaniale upamiętnić swoje pochodzenie i stworzyć miejscowość, która dziś zwraca uwagę swoim zadbaniem i czystością? Jak stać ich było na monumentalne niemal upamiętnienie swoich przodków?
Otóż czasami Pan Bóg odwdzięcza się za wiarę już tu, na ziemi. Okazało się, że pod zagospodarowywaną z heroicznym trudem ziemią kryje się morze ropy naftowej i gazu. Ubodzy rolnicy pochodzący z Polski nagle stali się posiadaczami naftowych działek i zamożnymi ludźmi. Ufundowali więc godne upamiętnienie swojego pochodzenia.
Przyjechałem do Panny Marii zaciekawiony historią tego miejsca, a wyjeżdżałem wzruszony spotkaniami i tym, co zobaczyłem. Spotkałem m.in. Johna Cebrowskiego, liczącego sobie dziś 87 lat, pilota wojskowego i weterana wojny w Wietnamie, który uczestniczy w działaniach mających zachować dla potomności dziedzictwo Panny Marii i ks. Moczygemby. Rozmawiając z nim i innymi Polakami z Teksasu, odniosłem wrażenie, że oddalenie od ojczyzny wywołuje szczególny, prosty i szczery patriotyzm, którego czasem bardzo próżno szukać nad Wisłą. Co roku w październiku społeczność Panny Marii organizuje słynne „obiady indycze”, gdzie śpiewane są polskie pieśni i zjeżdża się teksańska społeczność Polaków.
Reklama
Wędrując po muzeum i najstarszych budynkach miejscowości, natrafiłem też na najstarszą polską szkołę w Stanach Zjednoczonych oraz niewielki budynek zabytkowej poczty. Warto dodać, że Panna Maria była odcięta nie tylko od Polski, ale także od innych miejscowości w USA (nie dotarła do niej żadna linia kolejowa), a więc wytworzyły się tam specyficzny język i tradycje, które powinny zostać opisane przez polskich etnografów.
Odkrycie – na mój własny dziennikarski użytek – tego miejsca uświadomiło mi, jak ciekawymi i bohaterskimi ludźmi byli polscy osadnicy w Teksasie i jak wiele skarbów naszej kultury i wiary nie doceniamy, choć mamy to wszystko na wyciągnięcie ręki w kraju. Historia Panny Marii powinna się stać kanwą pasjonującego filmu fabularnego – sam chętnie napisałbym do niego scenariusz i byłby to pierwszy western z prawdziwego zdarzenia, którego bohaterami byliby Polacy. Półżartem rozmawiałem o tym z „polskimi nafciarzami”, którzy nawet wyłożyliby środki na taką produkcję.
Polskie historie w Stanach Zjednoczonych to temat na wiele niecodziennych opowieści...
