Samotnie wychowuję dwoje dzieci. Ostatnio otrzymałam pismo z urzędu, w którym żąda się ode mnie zwrotu 500+ za kilka miesięcy 2019 r. Czy to roszczenie nie powinno już ulec przedawnieniu?

Odpowiedź eksperta
Należy wskazać, że zgodnie z art. 25 ust. 4 Ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci „należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego stała się ostateczna”.

Artykuł 25. tej ustawy mówi: „Osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu”. A nienależnie pobranym świadczeniem są: „świadczenie wychowawcze przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie; świadczenie wychowawcze wypłacone osobie innej niż osoba, której świadczenie zostało przyznane, z przyczyn niezależnych od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia”.

Nadto decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego nie jest wydawana, jeżeli od terminu jego pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. Jeśli chodzi o świadczenia rodzinne, organ może dochodzić nienależnie pobranych świadczeń do 10 lat wstecz, umorzenie natomiast następuje 3 lata po wydaniu prawomocnej decyzji o nienależnie pobranych świadczeniach w przypadku bezskuteczności egzekucji. W sytuacji nienależnie pobranego świadczenia 500+ od 1 czerwca 2022 r. oraz RKO (rodzinnego kapitału opiekuńczego)ZUS może dochodzić nienależnie pobranych świadczeń do 2 lat wstecz.

Jak wynika z powyższego, w Pani przypadku okres stwierdzenia nienależnie pobranego świadczenia to 10 lat od momentu jego pobrania, zaś przedawnienie nienależnie pobranego świadczenia to 3 lata od wydania decyzji stwierdzającej nienależnie pobrane świadczenie. Należy zatem uznać, że bieg przedawnienia się nie zakończył i organ ma prawo do podjęcia stosownych działań.

Od kwot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego są naliczane odsetki ustawowe za opóźnienie, chyba że przyznanie świadczenia wychowawczego było następstwem błędu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Jeśli nie zgadza się Pani z decyzją, może wnieść w przewidzianym terminie odwołanie do organu nadrzędnego i ewentualnie zaskarżyć orzeczenie odwoławcze do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Istnieje także możliwość wnioskowania do organu, który wydał decyzję o nienależnie pobranych świadczeniach, o: umorzenie kwoty należności wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczenie terminu płatności (przez wskazanie daty odroczenia terminu spłaty) lub rozłożenie na raty kwoty do zwrotu (ze wskazaniem liczby rat).