Historia tego duchownego powinna się znaleźć w panteonie niezłomnych bohaterów walki o niepodległość RP. Był jednym z pierwszych kapłanów Kościoła rzymskokatolickiego, który został bestialsko zamordowany 8 grudnia 1944 r. przez reżim komunistyczny, po wkroczeniu Armii Czerwonej.

Zbrodnia w majestacie prawa

Walka komunistów z Kościołem w Polsce zaczęła się zaraz po wojnie. Ten pierwszy okres nazywany przez historyka Jana Żaryna – „najtrudniejszą dekadą”, wyznaczały z jednej strony dobre, choć drobne gesty władzy ludowej w postaci pozwoleń na działalność charytatywną, z drugiej – zabójstwa kapłanów dokonywane najczęściej przez „nieznanych sprawców”.

Historia słusznie nazywana jest nauczycielką życia. Winna stanowić naukę na przyszłość, gdyż ci, którzy jej nie pamiętają, są skazani na jej powtarzanie. Można założyć, że więcej jest naszych lokalnych bohaterów, o których wie niewiele osób, a którzy zostali skazani przez system na zapomnienie. Ich pamięć była przez wiele lat wyjaławiana z tożsamości lokalnej. Do takich bohaterów, których pamięć miała być wymazana z kart historii, należy ks. Michał Pilipiec.

Przyszedł na świat 28 listopada 1912 r. w wiosce Tarnawce k. Krasiczyna (w rodzinie mieszanej polsko--ukraińskiej). Po ukończeniu szkoły powszechnej w Tarnawcach i Gimnazjum im. Juliusza Słowackiego w Przemyślu w 1931 r., wstępuje do Wyższego Seminarium Duchownego w Przemyślu. Święcenia kapłańskie przyjął z rąk bp. Franciszka Bardy 21 czerwca 1936 r.

Po święceniach kapłańskich był kolejno duszpasterzem w parafiach Pniów, Futoma, a następnie Błażowa. Dał się poznać jako gorliwy kapłan, oddany w pracy duszpasterskiej dzieciom, młodzieży i dorosłym. Zaszczepione kilka lat wcześniej przez starszych duszpasterzy legionistów poczucie głębokiego patriotyzmu znalazło swoje odbicie w działaniach kapłana już w pierwszych miesiącach II wojny światowej.

Po wybuchu wojny aktywnie udzielał się na rzecz wysiedlonych, ubogich, skierowanych na roboty przymusowe. Od 1940 r. działał w konspiracji, w strukturach ZWZ, a później AK Rzeszów. Ukrywał ściganych, organizował komplety w konspiracyjnej Szkole Podchorążych. W 1944 r. uczestniczył w akcji „Burza” na Rzeszowszczyźnie. Był kapelanem polskich żołnierzy, służył duchowym wsparciem, celebrował Eucharystie, błogosławił, stworzył „Modlitewnik żołnierza”, towarzyszył w ostatniej drodze poległym. Robił więcej niż od niego wymagano. Ponadto wykładał łacinę, religię w konspiracyjnej szkole średniej, będąc jednocześnie wikariuszem parafii Błażowa.

30 lat milczenia

Wobec nowej rzeczywistości, związanej z wkroczeniem „wyzwalającej” armii sowieckiej, ks. Michał w kazaniach i prywatnych rozmowach piętnował komunistyczną mistyfikację, zachęcając do walki z wrogą propagandą. Wzywał do odważnego i konsekwentnego pozostawania przy wierze, zwyczajach i tradycji naszych ojców. Przestrzegał mieszkańców przed lokalnymi działaczami „złapanymi na lep nowych komunistycznych idei, szydzących z Kościoła i wiary katolickiej”.

O poranku 4 grudnia 1944 r. ks. Pilipiec udał się do kościoła parafialnego, aby odprawić Mszę św. roratnią. Pod jego nieobecność w pokojach na plebanii przeprowadzono rewizję, podrzucając materiały konspiracyjne oraz broń. Bezpośrednio po zakończonej modlitwie ks. Michał został aresztowany.

Po brutalnym śledztwie, 8 grudnia 1944 r. kapłan został wywieziony z trzema partyzantami do lasów głogowskich i rozstrzelany przez funkcjonariuszy UB. Spalone ciała miejscowa ludność pochowała w bezimiennej mogile. Dopiero w marcu 1977 r. dokonano ekshumacji i identyfikacji szczątków pomordowanych. 6 lipca 1977 r. ks. Michał Pilipiec został uroczyście pochowany w kaplicy cmentarnej na cmentarzu parafialnym w Błażowej.

Uczcili pamięć krajana

Chcąc upamiętnić Niezłomnego Kapłana, 7 grudnia 2024 r., w 80. rocznicę męczeńskiej śmierci została zorganizowana konferencja popularnonaukowa w auli zespołu szkół w Błażowej pt. „Ks. Michał Pilipiec – bezkompromisowy w służbie Bogu i w walce o wolność”.

Uroczystość rozpoczęła się Mszą św., której przewodniczył bp Krzysztof Chudzio, a słowo Boże wygłosił ks. prof. Jan Twardy. Niezwykle poruszającą konferencję rozpoczęła dr Małgorzata Kutrzeba, prezes Towarzystwa Miłośników Ziemi Błażowskiej, a część merytoryczną otworzył ks. prof. dr hab. Jan Twardy.

Wystąpienia zaprezentowali: dr hab. Mariusz Krzysztofiński: „Ks. Michał Pilipiec – kapłan, patriota, ofiara komunizmu”; ks. dr hab. Waldemar Janiga: „Sylwetka duchowa kapłana – ks. Michała Pilipca”; prof. dr hab. Grzegorz Ostasz: „Rola kapelana w działalności placówki konspiracji niepodległościowej”; ks. dr Witold Burda: „Szczyt świętości – teologia męczeństwa”; dr Małgorzata Kutrzeba: „Pamięć historyczna o ks. Michale Pilipcu wśród mieszkańców Błażowej”. Niezwykle cenna okazała się projekcja fragmentu filmu z pogrzebu ks. Michała Pilipca, Dominika Sobczyka i Józefa Batora, który odbył się 3 lipca 1977 r.

Podniosłą uroczystość zaszczyciła obecność bp. Krzysztofa Chudzio, posłanki na Sejm RP dr Ewy Leniart, wiceprezesa IPN dr. Mateusza Szpytmy, podkarpackiego wicekuratora oświaty dr. Dariusza Półćwiartka, rodziny ks. Michała Pilipca, starosty rzeszowskiego Jerzego Bednarza, radnych: Podkarpackiego Sejmiku Wojewódzkiego, Rady Powiatu Rzeszowskiego, Rady Miejskiej w Błażowej oraz burmistrza Błażowej Jerzego Kocója. Zwieńczeniem uroczystości było poświęcenie 8 grudnia 2024 r. w lesie k. Głogowa Małopolskiego, przez ks. prof. Jana Twardego i ks. prał. Jacka Rawskiego nowego krzyża, upamiętniającego miejsce mordu bohaterów.

Zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma zauważył, że zamordowanego kapelana AK spotkał równie tragiczny los, co ks. Jerzego Popiełuszkę, kapelana Solidarności, który padł ofiarą bezpieki 40 lat później. Mówił: – Łączy ich posługa na rzecz potrzebujących, oddanie Chrystusowi i ojczyźnie. Obaj – ks. Pilipiec i ks. Popiełuszko – posługiwali tym, którzy byli w wielkiej potrzebie i toczyli bój o niepodległość Polski. Obaj zapłacili za to życiem.

Naszym zadaniem i obowiązkiem jest ocalić od zapomnienia to, co było skazane na niepamięć. Osoba i posługa ks. Pilipca pokazuje nam dziś, że warto być przyzwoitym człowiekiem i stanąć po stronie prawdy. Nie współczesność, ale historia nas oceni, a dziś przywraca należny szacunek i honor Kapłanowi Niezłomnemu.

„To jest nasza odwieczna polska ziemia i my sami się rządzić potrafimy, bez sowieckiej, komunistycznej przemocy. Na niej własnymi siłami ukształtowaliśmy w ciągu wieków nasz własny polski intelekt oraz morale na poziomie europejskim. Nigdzie bardziej, tak jak na polskiej ziemi, godzi się nam katolikom, w oparciu o słowo Boże, walczyć o dobro narodu, jego godność i wolność” – ks. kpt. Michał Pilipiec.