Dzięki prowadzonym przez niego badaniom udało mu się obalić czarną legendę, którą stworzono wokół postaci Piusa XII – papieża oskarżanego o milczenie w obliczu Holokaustu i nieudzielanie pomocy Żydom. Zebrał bardzo bogatą dokumentację, która obaliła te stronnicze i fałszywe tezy. Zdecydowanie bronił Piusa XII, uważając, że zrobił on wszystko, co było możliwe w tamtej sytuacji. Od 1983 r. był relatorem w procesie beatyfikacyjnym papieża i jednym z autorów monumentalnego Positio super Virtutibus, tzn. zbioru dokumentów wykorzystywanych w procesie beatyfikacyjnym. Cieszył się, gdy w 2009 r. Benedykt XVI uznał Piusa XII za czcigodnego sługę Bożego, był przekonany, że wcześniej czy później papież, który kierował Kościołem w dramatycznym okresie II wojny światowej, zostanie wyniesiony do chwały ołtarzy. W jednej z naszych rozmów o. Gumpel wyznał: „Gdybym w ciągu moich długich studiów znalazł choćby jedną «wątpliwą» rzecz dotyczącą Piusa XII, nie podpisałbym Positio. Po latach badań, prowadzonych we współpracy z naukowcami z całego świata, doszedłem do wniosku, że Pius XII zasługuje na to, by został ogłoszony błogosławionym”.

Peter Gumpel urodził się 15 listopada 1923 r. w Hanowerze, w bardzo zamożnej rodzinie – jego dziadek był właścicielem banku i wielu fabryk; był również doradcą prezydenta Niemiec Paula von Hindenburga. Jego rodzina była prześladowana z powodu opozycji wobec Hitlera i jego reżimu. Gdy Hitler doszedł do władzy, dobra rodzinne zostały skonfiskowane przez reżim nazistowski, a Peter wraz z matką byli zmuszeni do ucieczki do Francji, a następnie do Holandii. W Nijmegen młody chłopak został przyjęty pod fałszywym nazwiskiem do jezuickiej szkoły z internatem. Tam odkrył powołanie do kapłaństwa i w 1944 r. wstąpił do nowicjatu. Po wojnie kontynuował studia w Rzymie, gdzie we wrześniu 1952 r. został wyświęcony na kapłana. W 1964 r. uzyskał doktorat na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim, następnie wykładał historię i teologię duchowości na tymże uniwersytecie. Wraz o. Paolo Molinarim, jezuitą, był doradcą Jana XXIII i Pawła VI – kiedyś wyjawił, że każdego miesiąca papież przyjmował ich, aby dyskutować na tematy teologiczne. W latach 1972-83 współpracował z Kongregacją Spraw Kanonizacyjnych, a od 1983 r. był relatorem w procesie beatyfikacyjnym Piusa XII.

Zmarł tam, gdzie przebywał w ostatnich latach – w domu generalnym jezuitów w Rzymie, obok Kurii Generalnej. Jego pogrzeb odbył się w kurii, w kaplicy św. Franciszka Borgiasza.

Po śmierci postulatora procesu beatyfikacyjnego papieża Pacellego – o. Molinariego, francuskiego historyka Pierre’a Bleta oraz zmarłej w zeszłym roku s. Margherity Marchione o. Gumpel był ostatnim z wielkich świadków, a zarazem badaczy życia i pontyfikatu Piusa XII. 12 października i on odszedł do Pana, nie doczekawszy się beatyfikacji „swojego” papieża.