W Bibliotece Śląskiej w Katowicach 15 maja 2018 r. odbyła się konferencja pt. „Odmiany wolności w życiu i twórczości Zofii Kossak” w 50. rocznicę śmierci pisarki oraz w 100. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. Pragnęliśmy oddać hołd wybitnej pisarce, patriotce i wielkiemu człowiekowi. Frekwencja była duża – przybyło kilkadziesiąt osób, w tym arcybiskup senior Damian Zimoń, Anna Fenby Taylor – wnuczka pisarki, Marta Chmielewska – prezes Towarzystwa Miłośników Twórczości Zofii Kossak w Legnicy, członkowie Katolickiego Stowarzyszenia „Civitas Christiana” z Opola, Gliwic, Tychów, Katowic, Wrocławia i Lublina, a także młodzież licealna i gimnazjalna. Konferencji towarzyszyła sprzedaż książek pisarki, wydanych przez wydawnictwo PAX.

Współorganizatorem spotkania – obok Biblioteki Śląskiej – był Oddział Okręgowy w Opolu Katolickiego Stowarzyszenia „Civitas Christiana”. Patronat honorowy nad wydarzeniem objęli: abp Wiktor Skworc – metropolita katowicki oraz Wojciech Saługa – marszałek województwa śląskiego.

Spotkanie otworzył dyrektor Biblioteki Śląskiej – prof. Jan Malicki, który podkreślił, że Zofia Kossak to osoba godna pamięci i wielopokoleniowego szacunku. Z kolei Alina Kostęska – przewodnicząca Zarządu Oddziału Okręgowego „Civitas Christiana” w Opolu zwróciła uwagę na zaangażowanie pisarki w liczne działania charytatywne i pomocowe. W roku 100-lecia odzyskania przez Polskę wolności pragniemy, by osoba Zofii Kossak stała się wzorem do naśladowania dla nas wszystkich.

Gościem honorowym konferencji był arcybiskup senior Damian Zimoń, miłośnik twórczości Zofii Kossak. Przywołał on ważną pozycję w dorobku pisarki – „Przymierze”, opowieść biblijną, traktującą o losach Abrahama, ojca naszej wiary.

Wstęp, czyli „Prolegomena do Zofii Kossak”, wygłosiła prof. Krystyna Heska-Kwaśniewicz: – To niewiasta arcydzielna. Dzielność pisarki to zgodność jej życia z pisarstwem, jedność wartości – powiedziała.

Z kolei dr Joanna Jurgała-Jureczka pochyliła się nad kwestią ciągłej przemiany w życiu autorki „Pożogi”. Pisarka miała kilkanaście domów (Kośmin, Kresy, Górki Wielkie, Warszawa, farma w Anglii). Po każdym zakręcie życia próbowała się odbudować. Ratowała ją głęboka wiara, która w trudnych chwilach stawała się jej kołem ratunkowym.

Ważną część biografii pisarki stanowiła jej aktywna pomoc ludziom potrzebującym i tragicznie doświadczonym w czasie okupacji. Zofia Kossak angażowała się w konspirację. Była świadkiem wydarzeń rozgrywających się za murami getta. Opisywała to w najbardziej przerażających słowach. Była autorką słynnego „Protestu!” z lata 1942 r., w którym wzywała do potępienia zagłady Żydów. Apelowała: „Milczeć w czasie tak dramatycznym nie można. Kto bowiem milczy, ten przyzwala na zło”. Byli za nie współodpowiedzialni wszyscy stojący z boku. To otwarte i głośne „nie” w czasie największego wojennego terroru stało się symbolem odwagi pisarki i jej autentycznej służby najpiękniejszym wartościom.

Wątki z historii Polski do spotkania wprowadził dr hab. Marek Białokur z Uniwersytetu Opolskiego. Pokazał on dramatyczną historię naszego narodu – rewolucję bolszewicką, I wojnę światową, Holokaust i okres okupacji. Życie Zofii Kossak jest zwierciadłem najbardziej dramatycznych wydarzeń z dziejów Polski.

Najważniejszym azylem w życiu słynnej pisarki były Górki Wielkie na Śląsku Cieszyńskim. Ta malownicza wioska otoczona wspaniałą przyrodą stała się dla niej miejscem inspirującym do pracy literackiej i twórczej. Poznała tę ziemię dogłębnie i dobrze rozumiała jej specyfikę. Piórem podkreślała miłość do Śląska. Stworzyła tu dom-gniazdo, z pielęgnowaniem tradycyjnych wartości – niczym Mickiewiczowskie Soplicowo.

Po II wojnie światowej nastały ciężkie czasy komunizmu. Pisarkę i jej twórczość dotknęła cenzura, o czym mówiła dr Marta Nadolna. W 1957 r. Zofia Kossak powróciła z emigracji po 12 latach nieobecności w ojczyźnie. Jej książki eliminowano z obiegu i kanonu lektur szkolnych.

Spotkanie w Bibliotece Śląskiej w Katowicach zakończyło wystąpienie dr hab. Katarzyny Tałuć, która przybliżyła współczesną recepcję pisarstwa Zofii Kossak na podstawie wybranych portali czytelniczych w Polsce (np. BiblioNETki), na których można znaleźć sporo ocen książek autorki. świadczy to o tym, że funkcjonują one w obiegu czytelniczym. Przykładem są „Krzyżowcy” – jedna z najlepszych polskich powieści historycznych, bardzo wysoko oceniana przez czytelników.

Dziękujemy wszystkim przybyłym i zaangażowanym w przygotowanie tej ważnej konferencji. Zofia Kossak to postać niezwykła, zasługująca na szeroką popularyzację.