Włącz mózg. Wymień piec!” to nowa akcja Skawińskiego Alarmu Smogowego – Ruchu Społecznego Mieszkańców Miasta i Gminy Skawina. Wśród jego działaczy, a zarazem wolontariuszy, są: fizyk, prawnik, informatyk, handlowiec oraz ekonomista. – Bardzo wiele osób dołącza się do nas, by zrobić konkretną rzecz. Cykl spotkań zorganizowaliśmy wspólnie z nauczycielami przedszkoli. Współpracujemy też z księżmi, np. w parafii św. Judy Tadeusza w Skawinie oraz parafii w Jaśkowicach. Po Mszy św. mieliśmy prelekcje na temat smogu – mówi „Niedzieli” Bartosz Lisowski.

„Antysmogowcy” opublikowali w internecie krótkometrażową animację. Przygotowując scenariusz, oparli się na argumentach, jakich mieszkańcy najciężej zanieczyszczonych smogiem miejscowości i gmin używają, by wyprzeć problem ze swojej świadomości. Filmik przedstawia ojca odprowadzającego syna do szkoły w szarej od dymu okolicy. Choć mijają przechodniów w maskach ochronnych, na kolejne pytania zakatarzonego chłopaka, z ust ojca pada ta sama odpowiedź: „Smogu nie ma!”.

Pomiary zrobiły wrażenie

O tym, że jest i to w skali 5-6-krotnie przekraczającej normę, przekonali się mieszkańcy wioski Jaśkowice pod Skawiną. Takie wyniki wskazała aparatura zamontowana przez miesiąc na terenie miejscowej plebanii. Ks. Teofil Rapacz, proboszcz parafii Najświętszej Maryi Panny Matki Kościoła w Jaśkowicach, dzieli się z „Niedzielą”: – Na mnie osobiście wyniki zimowych pomiarów jakości powietrza na terenie parafii zrobiły wrażenie. Na wsi problem powietrza jest często pomijany, tymczasem w niektóre dni skażenie groźnymi dla zdrowia substancjami było wyższe niż np. w Skawinie, gdzie dostępne jest ogrzewanie miejskie. Jak się wychodziło na zewnątrz, to się oddychało dymem! Latem powietrze jest tu lepsze niż w mieście, ale zimą zanieczyszczenie wielokrotnie przekracza normy...

Dlaczego nie można być obojętnym względem tego problemu? – Bo powoduje szkody zdrowotne, a wszyscy powinniśmy dbać o zdrowie, co wynika z V przykazania Dekalogu – mówi Ksiądz Proboszcz. – Parafianie wiedzieli o pomiarach prowadzonych w naszej miejscowości i nie zgłaszali krytycznych uwag, raczej w rozmowach przyznawali, że dobrze jest wiedzieć, czym oddychamy. Może z czasem coś się zmieni – mówili. Pod wypływem tych badań i krótkiej prelekcji prowadzonej przez wolontariuszy Skawińskiego Alarmu Smogowego wiem, że przynajmniej jeden parafianin zdecydował, że nie będzie kupował brudnego paliwa i zamierza przejść na ogrzewanie domu gazem. Trzeba z każdej strony docierać do ludzi – nie tylko przepisami, ale również od strony przekonań i wiary. Niektórym łatwiej będzie zrozumieć zagrożenie i podjąć decyzję, by bardziej zadbać o czyste powietrze, choćby nie palić śmieci i różnych odpadów – podsumowuje ks. Teofil.

Nie zabijaj sąsiada

Działacze „Alarmu”, zachęcają do wymiany w najbliższych miesiącach przestarzałego „kopciucha” na źródło ciepła, które będzie zgodne z zaleceniami małopolskiej uchwały antysmogowej, „czyli po prostu takie, które nie zabija swojego właściciela, jego rodziny i sąsiadów”.

– To jedyny czas w ciągu roku, kiedy można wymienić lub zmienić źródło ogrzewania domu. Jeśli nie zrobimy tego teraz, od września pewnie też się nie zdecydujemy, a potem noce już będą coraz chłodniejsze. Bardzo wiele działań antysmogowych zaczyna się z nastaniem sezonu grzewczego, kiedy ani jednego pieca nie można zlikwidować, bo przecież jest zimno. Teraz można, teraz trzeba! – mówi Bartosz Lisowski. I przekonuje: – Poprzez akcję „Włącz mózg. Wymień piec!” chcielibyśmy też trafić do osób, które znają kogoś, kto pali w „kopciuchu” przez 30 lat, mimo że używalność tego sprzętu obliczono na 10 lat. To również na nas ciąży odpowiedzialność, by do takich ludzi przemówić. – A co z kosztami modernizacji domowego ogrzewania, czy wzrosną? – dociekam. – Jak zwykle, to wszystko zależy – odpowiada fizyk. – Tona miału albo mułu węglowego jest o wiele tańsza niż tona węgla dobrej jakości. Jednak co zaoszczędzimy na opłatach, wydamy na leki. Kiepskiego paliwa zużywa się też więcej niż dobrego. Porównaliśmy nasze rachunki z rachunkami znajomych ogrzewających podobne domy węglem. Nierzadko to my płaciliśmy mniej, a bardzo często były to porównywalne kwoty! A jeszcze dochodzi jakość: ja, by zmienić temperaturę, poruszam pokrętłem na termostacie, a opalający węglem – musi co jakiś czas zejść do piwnicy i dorzucać do pieca, także nocą... Nie zawsze gaz jest jedyną czy najlepszą alternatywą: czasami warto wybrać ciepło sieciowe lub inne rozwiązania. Zachęcam więc, by korzystać z porad działających w gminach eko-doradców, oni zwykle wiedzą, które rozwiązana w danej sytuacji będą najbardziej efektywne. Poinformują również o możliwych dotacjach. Nieprawdą jest, że każda zmiana ogrzewania łączy się z większymi kosztami eksploatacji.