W Jedności Trójcy

W małym Vallececa nad jeziorem Lago del Salto na pograniczu Abruzji i Lacjum dla prostych i uczonych sprawa jest jasna: Bóg jest jeden, w trzech Osobach. Człowiek Go czci, a Ten, który jest Ojcem, Synem i Duchem – błogosławi i darzy opieką. Ludzie, jak gdzie indziej przyjaźnią się z Maryją, ze św. Ritą czy św. Franciszkiem, tak tu w sposób szczególny przyjaźnią się ze Świętą Trójcą.

By zrozumieć

Reklama

Kto umysłem jak dłonią chce dotknąć prawdy Boga, może się sparzyć. Jak Kant czy Goethe sterylną wiarę czystej spekulacji niczym strzępy zużytego papieru ciśnie w kąt duszy i zacznie Pana Boga pisać własną kaligrafią. Kant bowiem odrzucał wiarę w Trójcę jako nielogiczną, a niemiecki poeta przed jej przyjęciem się wzdrygał. Może należałoby uprościć dogmatykę, zrobić małe „aggiornamento”, zaproponować ją w formie light dla zgubionych owiec z daleka. Sprowadzając ją do lepiej przyswajalnych formuł, łatwiej byłoby przyprowadzić inaczej wierzących. Jednak na całe pastoralne nieszczęście o Trójcy i relacjach w Niej istniejących wiemy z Objawienia. To Jezus mówi, że kto widzi Syna, ten widzi i Ojca (por. J 14, 9), że Syn i Ojciec są jedno (por. J 10, 30). Posyła Ducha i mówi: weźmijcie Go (por. J 20, 22). „Idźcie i nauczajcie w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego” (por. Mt 28,19). A w Starym Testamencie Bóg przemawia w liczbie mnogiej, co zapowiada objawienie Jezusa ujawniającego jedność istnienia Bożego.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Jak można, patrząc na Syna, widzieć także Ojca? Nie chodzi o podobieństwo, bo takie między rodzicem a dzieckiem zdarza się często, lecz ważna jest jedność, jaka jest między nimi. „Boga nikt nigdy nie oglądał, jednorodzony Syn, który jest w łonie Ojca, o Nim pouczył” (por. J 1, 18). Kto więc widzi Syna, widzi też i Ojca, bo Ojciec jest w Nim.

Wyobraźnia szuka obrazów, czasem prostych, by ukazać podobieństwo. Ktoś Trójcę Świętą porównał do wody z cukrem i cytryną, gdzie każdy składnik to jakby jedna z osób razem tworzących jeden napój. Inaczej ktoś widzi zasadę Trójcy w cząsteczkach wody złożonej z trzech atomów, wody, która przyjmuje postać cieczy, lodu bądź gazu. Płaski obraz nie oddaje głębi, jest martwy. Może łatwiej byłoby wskazać, czego o Trójcy powiedzieć nie wolno, niż bezpiecznie twierdzić, co wie się na pewno.

Uniknąć błędów

Reklama

Wiele było tłumaczeń rozumienia Trójcy. Niektóre Kościół odrzucił, inne przyjął, innym się przyglądał. Arianie twierdzili, że był czas, kiedy Syn nie istniał, bo skoro został zrodzony, to musiał począć się w czasie. Ale nie tak Kościół wierzy, stąd poglądy Ariusza zostały wyklęte. W Credo Kościół głosi, że „zrodzony został przed wszystkimi wiekami”, a zrodzenie nie oznacza początku istnienia, lecz fakt, że Chrystus zależy od Ojca. Bóg jest Trójcą od zawsze na wieki. Nie było więc nigdy tak, by Ojciec był sam, a Syn lub Duch nie istniał.

Ojcowie Kościoła, chrześcijańscy myśliciele, dogmatycy starają się rozgryźć dylemat. Niby proste, trzy Osoby i jedna natura, wszystkie trzy są jednym Bogiem, choć żadna nie jest częścią bóstwa, lecz Bogiem jest w pełni. W tak ujętej prawdzie rodzi się sprzeczność, bo skoro każda z Osób jest Bogiem, to powinno być Ich trzech, a jest jeden. Jak więc pogodzić prawdę objawioną przez Chrystusa o jedności Osób w Trójcy z jedynością Boga?

Tajemnica

To tu nasz umysł powinien spokornieć, uznając swe granice. Wystarczy głębiej popatrzeć na własną historię poznania, by uwierzyć, że wiele ma nam Pan do powiedzenia, choć na razie jeszcze pojąć nie możemy. Choć małe dziecko nie rozumie zasady grawitacji, to jednak wie, że kot spada na cztery łapy, a pies nie orzeł – przez okno nie wyfrunie. Ważniejsze zatem od spekulatywnego myślenia będzie doświadczenie spotkania z Bogiem Ojcem, Synem i Duchem. Wiara łączy się z instynktem, który pozwala opuścić ul własnych przekonań, by jak pszczoły wyruszyć na poszukiwanie kwiatów prawdy. Ich zdolność percepcji to tylko pięć kolorów, zasięg to kilka kilometrów zaledwie, podobnie jak człowiek ma gamę własnych zamkniętych kategorii, ponad które o własnych siłach się nie wzniesie.

Reklama

Myśliciele po ludzku zachowują się czasem jak stróże przy budzie. Wydaje im się, że mogą zrozumieć nieskończoność, że na intelektualnym wybiegu kontrolują wszechświat z jego przyległościami skutecznie i kompletnie. Czasem więc mierzą świat długością łańcucha, a ta swoista inteligencja pozwala im czynić sekwencję wykluczeń.

Boga nie pojmiemy, o czym Augustyn na plaży ponoć dowiedział się od dziecka chcącego ocean przelać muszelką do swej piaskownicy. W oceanie jednak da się pływać, można po nim żeglować. Warto więc nie tyle przelać tajemnicę do swego rozumu, ile surfować po jej powierzchni i w miarę możliwości zanurzyć się w jej głębi. Na razie więc tajemnica Trójcy, w której dodawanie Osób nie powiększa sumy, pozostaje tajemnicą wiary. Rozumienie relacji domaga się poznania i wejścia w komunię.

Pielgrzymka wiary

Reklama

W Vallececa ludzie lubią słuchać o Trójcy Świętej. Miejscowość liczy nie więcej niż 10 osób. W uroczystość Trójcy Przenajświętszej gromadzą się tu setki pielgrzymów. Przyjeżdżają z Rzymu, z Rieti, z Perugii, Ankony, z bliższych i dalszych okolic. Przybywali tu wielcy pasterze, głosiciele wiary, kardynałowie: Amato, De Paolis, Monterisi, Monteiro De Castro. W tym roku zapowiedział swoją obecność kard. Robert Sarah. Kiedyś przyjechał węgierski arcybiskup Csaba Ternyák, którego kazanie zachwyciło wiernych. Po Mszy św. celebransi przez złośliwość losu nie mogli wydostać się z zamkniętej zakrystii. Biskup wyznał, że czuł się jak na konklawe, przyjmując ważne zadanie od Ducha Świętego. Pewien mężczyzna pochwalił kazanie, lecz zapytał wprost: „A teraz, Ekscelencjo, poproszę wyjaśnić tak prosto jak dziecku”. Jak można być czymś różnym i jednocześnie tożsamym? Być Bogiem w pełni, a jednocześnie być Nim w Trójcy, w jedności i jedyności Bóstwa? Bóg, mając w naturze swą nieograniczoność, jednocześnie przenika się wzajemnie w istnieniu każdej z Osób.

Chodzi o spotkanie

A jeszcze prościej? W zrozumieniu chodzi o spotkanie, o życie z Trójcą. Nikt dziś nie pyta o godność, o tytuł, nie wchodzi w szczegóły osobistego życia, jak to między osobami. Boga się kocha, zna osobiście, z Nim się rozmawia, wadzi i spiera, czci się Go i podziwia. Jak kogoś z sąsiedztwa. Można się przed Nim wypłakać, pożalić Mu się, naskarżyć, dziękować, prosić Go, błogosławić. Trójca Święta jest Bogiem i nie potrzebuje pośrednictwa. Dziś jest dużo bliższa niż kiedyś, bo skrócił się dystans do dworów. Tym, co człowieka na Boga w Trójcy otwiera, jest więź osobista.

Prawdę jedności dobrze wyraża obraz Rublowa, na którym spotkanie z Trójcą nawiązuje do Eucharystii. Trzej młodzieńcy spotykają się przy stole, gdzie Sara, żona Abrahama, w ich gościnnym domu przygotowała podpłomyki. To zapowiedź eucharystycznego Chleba.

W Vallececa obraz Trójcy jest tronem Łaski. Bóg Ojciec podtrzymuje Chrystusa, a Duch Święty oświeca, przepełnia miłością zdarzenie. Ten obraz pokazuje, kto zbawia. Działa Bóg w jedności Osób, to On otwiera skarbiec łask dla człowieka.

Bóg kocha go jako osobę i jako społeczność. Skoro każdą z Osób traktujemy osobno w relacji do dwóch pozostałych, prawda o Trójcy ma nam pomóc przezwyciężyć nasz zwykły egoizm i szary indywidualizm.

Gdy węgierski hierarcha wracał z Vallececa, dziwił się: „Myślałem, że ludzie potrafią modlić się żarliwie do Maryi, do Świętych, że potrafią czcić Pana Jezusa w Eucharystii czy w tajemnicach Krwi, miłosierdzia, zbawienia”. Wiara prostego ludu, myśli ożywiane duchem, ufność do Świętej Trójcy są czymś szczególnym i szeroko nieznanym.

Ludzie chcą znać prawdę o Bogu. To On rzekł: „Uczyńmy człowieka podobnego Nam” (por. Rdz 1, 26). Szukanie racji życia w samotnym istnieniu jest błędem. Człowiek jest jednością w swoim ludzkim rodzaju, a relacje go tworzą. Jest dzieckiem, rodzicem, bratem, bliźnim, a przy tym pozostaje sobą. Pierwowzorem jest Święta Trójca – Ojciec, Syn i Duch Święty dający życie w obfitości na wieki, w zjednoczeniu braterskim, które nie ogranicza, lecz dopełnia istnienia Osoby.

Samar mieszkała w Damaszku i była córką bogatego kupca handlującego słynnym damasceńskim jedwabiem, zwanym adamaszkiem. Jej ojciec, pan Allef, zatrudniał specjalną krawcową, która z każdego zakupionego przez niego kuponu najwspanialszego jedwabiu szyła dla dziewczynki kolejną, zachwycającą kreację. Każdego ranka dziewczynka ubierała jedną z nich i zaraz po śniadaniu szła do sklepu ojca, by tam, jako swoista żywa reklama jego interesów, pomagać mu obsługiwać licznych zamożnych klientów. Pewnego dnia do sklepu pana Allefa przybył kupiec z dalekiego południa, który wyglądał na bardzo chorego. Człowiek ten, którego skóra przypominała kolorem cynamon, skarżył się, że zaszkodziły mu palestyńskie zimne noce. Tłumaczył, że wybierając się do Syrii po jedwab, nie poradził się znajomych kupców, jakie ubrania powinien przygotować na podróż, zabrał wyłącznie lekkie i w efekcie tego straszliwie się przeziębił. Samar, której serduszko było równie piękne jak jej jedwabne sukienki, zaproponowała natychmiast przybyszowi, że zaparzy dla niego rozgrzewający i uzdrawiający napój z imbiru, a gdy przybysz wypił go jednym tchem, wręczyła mu na odchodne ciepły, obszerny szal z wielbłądziej wełny. Cynamonowy kupiec ślicznie jej podziękował i odjechał w siną dal, a następnego poranka Samar obudziła się chora. Ojciec dziewczynki nie miał wątpliwości, że córka zaraziła się od przeziębionego cudzoziemca, a mama od razu zaparzyła Samar napar z imbiru. Wieczorem mała czuła się jeszcze gorzej niż rano, a następnego dnia była tak osłabiona, że zdawało się, że braknie jej sił, by oddychać. Pan Allef zamknął więc sklep i wyruszył do miasta na poszukiwania lekarza. Niestety, żaden z damasceńskich medyków nie potrafił powiedzieć, na co dziewczynka jest chora ani czym można byłoby ją leczyć. Jeden z nich opowiedział rodzicom Samar, że jeszcze dzień wcześniej był w mieście niejaki Łukasz, lekarz pochodzący z Antiochii Syryjskiej, który podobno potrafi uzdrawiać w cudowny sposób. – Czy to jakiś czarownik? – chciał wiedzieć pan Allef, bo dwa tysiące lat temu, kiedy Samar zachorowała, mnóstwo czarowników zajmowało się leczeniem chorych, a pan Allef wyjątkowo im nie ufał. – Nie, to żaden czarownik, to jeden z chrześcijan – odparł damasceński lekarz. Pan Allef słyszał o chrześcijanach. Słuchał nawet kiedyś w mieście nauk niejakiego Pawła z Tarsu, który zapewniał, że na ziemię zstąpił w ludzkim ciele Syn Boży, że został ukrzyżowany za grzechy ludzkości i że zmartwychwstał, zadając śmierć naszej śmierci. Kupcowi bardzo spodobały się wówczas słowa Pawła, ale, niestety, nie mógł długo słuchać, bo musiał zająć się sklepem. – Wiem, kim są chrześcijanie, słuchałem kiedyś przez kilka minut tego ich Pawła – rzekł ojciec Samar do swego rozmówcy, ten zaś uśmiechnął się szeroko i powiedział, że ów Łukasz z Antiochii jest przyjacielem Pawła. Na szcz[cie Aukasz nie opu[ciB jeszcze Damaszku, a pan Allef nie tylko zdoBaB go odnalez, ale tak|e przyprowadziB go do Samar. Czy wiesz, jak mnie wyleczy? zapytaBa go dziewczynka ledwie sByszalnym gBosem. Ale lekarz z Antiochii równie| nie byB pewien, co maBej damie dolega. PodejrzewaB, |e cudzoziemiec mógB zarazi j jak[ obc, zakazn chorob. Wiem, kogo mog poprosi, by pomógB mi ciebie wyleczy, i wierz, |e On mi nie odmówi u[miechnB si w odpowiedzi chrze[cijaDski lekarz. A kto to taki? Samar, cho byBa bardzo osBabiona, chciaBa wiedzie, o kim mówi jej lekarz. To najlepszy lekarz [wiata. Ma na imi Jezus. UleczyB wielu chorych, dla których nie byBo nadziei. Na przykBad pewn dziewczynk, która byBa córeczk przeBo|onego synagogi o imieniu Jair. Kiedy wszedB do jej domu, domownicy pBakali i mówili: Panie, spózniBe[ si, dziewczynka umarBa. A On odparB: nie umarBa, tylko [pi. Potem usiadB przy niej na Bó|ku, ujB j za rk i powiedziaB: Tabita kum!. Co znaczy: dziewczynko, wstaD! A ona otworzyBa oczy i usiadBa. WyzdrowiaBa. Ojej! oczy Samar zal[niBy przez sekund z wra|enia. Czy ten Jezus mieszka w Damaszku? chciaBa wiedzie. Nie, mieszka w niebie wci| u[miechaB si Aukasz. A zostawiB ci mo|e jakie[ receptury na lekarstwa dla ci|ko chorych albo nauczyB ci, jak przywraca im zdrowie? zapytaBa dziewczynka. Tak odparB tajemniczym tonem. Bd przychodziB do ciebie codziennie, dopóki nie wyzdrowiejesz, bd ci podawaB specjalnie robiony lek i razem z tob bd prosiB Go, by zechciaB ci wyleczy. Samar spojrzaBa na Aukasza zdziwiona Jak to: razem ze mn bdziesz Go prosiB? To On tu bdzie przychodziB z tob? Aukasz w odpowiedzi uniósB wskazujcy palec ku górze: Jezus mieszka w niebie, a my bdziemy Go prosi o zdrowie dla Ciebie, modlc si. On wszystko [wietnie bdzie sByszaB. I tak wBa[nie si staBo. Aukasz odwiedzaB Samar codziennie, przynoszc jej specjalnie dla niej robione lekarstwo, a gdy tylko je przyjBa, razem z ni modliB si, proszc Jezusa, by wyzdrowiaBa. I tak Samar ka|dego dnia czuBa si lepiej, a nim Aukasz opu[ciB jej dom, prosiBa, by opowiedziaB krótkie historie o uzdrawianych przez Jezusa ludziach. W ten sposób usByszaBa opowie[ci o tym, jak Jezus uleczyB trdowatych, czBowieka z uschB rk, kogo[ gBuchoniemego, dwóch [lepców, kobiet cierpic na krwotok, pewnego paralityka, a nawet poznaBa histori o tym, jak ten Najlepszy z Lekarzy przywróciB do |ycia umarBego i zBo|onego w grobie Aazarza. Pikne s te historie! stwierdziBa, bdc ju| prawie zdrow. Jednak zastanawiam si Aukaszu, czy nie boisz si, |e pewnego dnia je po prostu zapomnisz? Kto je bdzie wtedy opowiadaB? Od kogo dowiedz si o nich inni ludzie? Nie my[laBe[ nigdy, |eby je po prostu wszystkie spisa? Aukasz roze[miaB si. Nie tylko my[laBem, |eby je spisa, ale wikszo[ z nich ju| spisaBem! Powiem ci nawet wicej, mam zamiar opisa caB histori |ycia Jezusa, Jego nauki, cuda, no i oczywi[cie histori Jego zmartwychwstania. Samar spojrzaBa badawczo na Aukasza. A napiszesz równie| o tym, jak Jezus byB maBy? zapytaBa. Lekarz z Antiochii popatrzyB na sw maB pacjentk zdumiony. Nigdy nie przyszBo mi to do gBowy, ale mo|e z tego powodu, |e wszystko, co najwa|niejsze, wydarzyBo si w Jego |yciu, kiedy byB ju| dorosBy. No tak, ale nie dawaBa za wygran Samar nie byBoby dorosBego Jezusa bez Jezusa chBopca, a nawet Jezusa niemowlcia. Ja, jako dziewczynka, bardzo chtnie dowiedziaBabym si, jak to byBo, gdy Syn Bo|y, bo przecie| Jezus nim wBa[nie byB, byB maBy, tak jak ja teraz. Poza tym jestem pewna, |e mnóstwo innych dzieci te| bardzo chtnie by wysBuchaBo opowie[ci o Jego dzieciDstwie! Aukasz najpierw gBboko si zamy[liB, a potem obiecaB Samar, |e rozwa|y jej pomysB. Kilka dni pózniej, upewniwszy si, |e |yciu i zdrowiu córki kupca Allefa nie grozi ju| |adne niebezpieczeDstwo, opu[ciB miasto, by gBosi Ewangeli w innych krainach. MinB rok i w sklepie pana Allefa pojawiB si jeden z miejscowych chrze[cijan. Wyja[niB, |e widziaB si z Aukaszem w Jerozolimie i uśmiechnęła się do siebie samej z zadowoleniem i szepnęła: – My też się codziennie za ciebie modlimy, Łukaszu. Św. Łukasz jako jedyny z czterech Ewangelistów opisał tak obszernie i szczegółowo historię narodzin i dzieciństwa Pana Jezusa. O małym Jezusie pisze również św. Mateusz, ale jego opowieść jest znacznie krótsza i dotyczy zdarzeń, o których nie wspomina Łukasz. Ale to już temat na inne opowiadanie świąteczne!...