W uroczystości, która odbyła się piątek 6 marca, wziął udział metropolita krakowski kard. Grzegorz Ryś.Uroczystość otworzył prorektor Uniwersytetu Jagiellońskiego prof. Maciej Małecki, który w imieniu rektora uczelni oraz przewodniczącego kapituły nagrody, prof. Piotra Jedynaka, powitał zgromadzonych gości. Wśród uczestników wydarzenia szczególnie powitano laureata nagrody za rok 2025, o. prof. Pawła Mazankę.

Wśród gości znaleźli się m.in. kard. Grzegorz Ryś, metropolita krakowski, zastępca prezydenta miasta Krakowa Stanisław Kracik, a także przedstawiciele korpusu konsularnego akredytowani w Krakowie. Powitano również przedstawicieli środowisk akademickich i religijnych, w tym rektora Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie ks. prof. Roberta Tyrałę oraz rektora Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie ks. prof. Tomasza Homę. Przywitano również reprezentantów środowisk zaangażowanych w dialog chrześcijańsko-żydowski, przedstawicieli gminy wyznaniowej żydowskiej w Krakowie oraz Centrum Społeczności Żydowskiej JCC.

W dalszej części spotkania głos zabrał prezes Zarządu Klubu Chrześcijan i Żydów „Przymierze” oraz sekretarz kapituły nagrody, prof. Piotr Nawrocki. Przypomniał, że nagroda przyznawana jest osobom szczególnie zaangażowanym w dialog chrześcijańsko-żydowski i polsko-żydowski.

Prof. Piotr Nawrocki przedstawił także nominowanych w tegorocznej edycji nagrody. W kategorii twórczości w duchu dialogu chrześcijańsko-żydowskiego i polsko-żydowskiego nominowani byli prof. Josef Bajler, prof. Monika Adamczyk-Garbowska oraz Zuzanna Radzik. W kategorii inicjatyw społecznych nominacje otrzymali Dorota Budzińska, o. prof. Paweł Mazanka oraz Paweł Kulik.

Ogłoszono, że laureatką Nagrody im. ks. Stanisława Musiała w kategorii twórczości w duchu dialogu chrześcijańsko-żydowskiego i polsko-żydowskiego została prof. Monika Adamczyk-Garbowska.

Laudację na cześć laureatki wygłosił prorektor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Podkreślił, że zainteresowanie prof. Moniki Adamczyk-Garbowskiej tematyką żydowską rozpoczęło się w latach 70. od spotkania z twórczością Isaaca Bashevisa Singera, w czasie, gdy literatura i historia Żydów były w Polsce objęte cenzurą i niemal nieobecne w badaniach naukowych. Z czasem jej praca objęła szerokie studia nad literaturą, językiem i kulturą żydowską, a także historią relacji polsko-żydowskich, zarówno w skali lokalnej – dotyczącej Lublina, jak i w szerszej perspektywie historycznej. Ważnym elementem tej działalności stały się również przekłady dzieł pisarzy żydowskich oraz liczne publikacje naukowe.

Laudacja przypomniała także o jej roli w rozwoju studiów żydowskich w Polsce, m.in. poprzez utworzenie na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej Zakładu Kultury i Historii Żydów oraz współtworzenie środowisk naukowych zajmujących się tą tematyką. Podkreślono również jej zaangażowanie w dialog chrześcijańsko-żydowski.

W odtworzonym z nagrania wystąpieniu prof. Monika Adamczyk-Garbowska przyznała, że wiadomość o przyznaniu jej Nagrody im. ks. Stanisława Musiała była dla niej wielkim zaskoczeniem i wzruszeniem. Wyjaśniła, że nie może uczestniczyć w uroczystości, ponieważ rozpoczęła zaplanowany wcześniej wyjazd naukowy do Żydowskiego Instytutu Naukowego YIVO w Nowym Jorku. – Myśląc o organizatorach, o patronie nagrody, także o wcześniejszych laureatach trudno nie być wzruszonym i też skrępowanym, dlatego że pierwszym laureatem nagrody był bardzo bliski mi profesor Jan Błoński – mówiła.

Laureatka przypomniała również postać patrona nagrody, ks. Stanisława Musiała, którego wypowiedzi dotyczące dialogu chrześcijańsko-żydowskiego uważnie śledziła. Wspomniała także o swoim wieloletnim zaangażowaniu w badania nad literaturą i kulturą żydowską oraz w prace Komitetu ds. Dialogu z Judaizmem przy Konferencji Episkopatu Polski. – Chciałabym bardzo teraz podziękować szanownej Kapitule za to niezwykłe wyróżnienie. Chciałabym podziękować także władzom mojego uniwersytetu za życzliwość i za stworzenie sprzyjających warunków do rozwoju studiów żydowskich – powiedziała na zakończenie, dziękując także swoim współpracownikom.

W drugiej kategorii za inicjatywę społeczną rzecz dialogu i współpracy chrześcijańsko-żydowskiej i polsko-żydowskiej laureatem został ojciec profesor Paweł Mazanka.

W laudacji odczytanej w imieniu prezydenta Miasta Krakowa Aleksandra Miszalskiego jego zastępca Stanisław Mazur przedstawił sylwetkę o. prof. Pawła Mazanki, filozofa i kierownika Katedry Metafizyki Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, który od lat podejmuje działania na rzecz przywracania pamięci o żydowskich mieszkańcach Staszowa, Szydłowa i okolic. Wskazał m.in. na jego badania archiwalne, inicjatywy edukacyjne oraz działania upamiętniające lokalne społeczności żydowskie.

Podkreślono także jego zaangażowanie w nawiązywaniu kontaktów z potomkami dawnych mieszkańców tych miejsc oraz inicjatywy budujące dialog. W laudacji przypomniano również jego rolę w rewitalizacji jednego z najstarszych w Polsce cmentarzy żydowskich w Szydłowie.

– Wszystkie te działania nie byłyby możliwe, gdyby nie konsekwencja w działaniu ojca Pawła Mazanki i jego przekonania o roli wiedzy historycznej i potrzebie jej spokojnego przekazu. Wieloletnia praca ojca profesora na rzecz dialogu chrześcijańsko-żydowskiego, troska o wspólne dziedzictwo oraz wzajemny szacunek zasługują na najwyższe uznanie – powiedział laudator.

W swoim wystąpieniu o. prof. Paweł Mazanka podkreślił, że Nagrodę im. ks. Stanisława Musiała przyjmuje jako wyróżnienie dla całego zespołu osób zaangażowanych w dialog chrześcijańsko-żydowski w regionie Szydłowa i Staszowa. Zwrócił uwagę, że wiele inicjatyw – badań archiwalnych, działań edukacyjnych czy prac przy cmentarzu żydowskim – było możliwych dzięki współpracy lokalnych władz, instytucji oraz mieszkańców.

– To jest podstawowy wymóg ludzkiej wrażliwości spojrzeć na tych, którzy wspólnie tworzyli kulturę. Mieli bibliotekę i teatr, zespoły muzyczne… I zginęli tak w ciągu jednego dnia – powiedział o. prof. Paweł Mazanka i na zakończenie podkreślił, że przyznane wyróżnienie traktuje jako zobowiązanie do dalszej pracy na rzecz dialogu chrześcijańsko-żydowskiego oraz przekazywania pamięci o wspólnej historii kolejnym pokoleniom.

Następnie głos zabrał kard. Grzegorz Ryś. Metropolita krakowski nawiązał do talmudycznej tradycji mówiącej o trzydziestu sześciu sprawiedliwych, dzięki którym świat trwa.

– Są takie momenty, kiedy bardzo chcę wierzyć w takie przesłanie, które jest zapisane w Talmudzie, że w każdym pokoleniu jest trzydziestu sześciu sprawiedliwych, którzy po prostu czynią dobro. Zasadniczo świat ich nie zna i oni chyba też do końca nie są świadomi tego, co robią – mówił kard. Grzegorz Ryś.

Kardynał podkreślił, że według tej tradycji właśnie dzięki takim ludziom świat pozostaje w istnieniu. – Najważniejsze w tym podaniu jest to, że właśnie z racji na tych trzydziestu sześciu Pan Bóg się decyduje zachowywać świat w istnieniu – zaznaczył i podkreślił znaczenie pozornie niewielkich działań podejmowanych przez ludzi zaangażowanych w dialog i budowanie relacji. – To, co wszyscy zauważyliśmy w wypowiedziach pani profesor i ojca profesora, to właśnie takie poczucie: to niewiele, to tyle mogę zrobić. Niewiele. Ale właśnie od tego niewiele zależy los świata i mas ludzi – stwierdził kard. Grzegorz Ryś.

Na zakończenie zaznaczył, że wciąż potrzeba większego wysiłku w budowaniu dialogu. – Ciągle jeszcze za mało robimy, żeby przekonać ludzi do dialogu i do spotkania. Takie momenty jak ta nagroda są po to, żeby się na nowo upewnić, że to jest ważne – powiedział metropolita krakowski.

Głos zabrała także przewodnicząca Zarządu Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie Helena Jakubowicz. Podziękowała laureatom za ich zaangażowanie w budowanie dialogu i wzajemnego zrozumienia.

– Nagroda księdza Musiała, którą dziś otrzymujecie, jest nie tylko świadectwem waszej ciężkiej pracy, ale także symbolem wartości takich jak współpraca, zrozumienie czy szacunek – powiedziała Helena Jakubowicz. Podkreśliła, że działalność laureatów pokazuje, jak ważne jest podejmowanie wysiłku na rzecz budowania relacji między ludźmi i kulturami. – Wasza determinacja i pasja są dowodem na to, że możemy wspólnie dążyć do lepszej przyszłości, w której różnorodność jest doceniana i szanowana – zaznaczyła. Zachęciła również do dalszej pracy na rzecz dialogu i przełamywania uprzedzeń. – Kontynuujcie budowanie mostów poprzez otwarty, konstruktywny dialog, który pomoże w przełamywaniu barier i stereotypów – powiedziała przewodnicząca krakowskiej gminy żydowskiej.

Kolejno głos zabrała także Helena Jakubowicz, dyrektorka do spraw strategicznych Centrum Spraw Społeczności Żydowskiej w Krakowie, która mówiła, że inicjatywy takie jak Nagroda im. ks. Stanisława Musiała pokazują, iż dialog nie jest słabością, lecz siłą, która pozwala budować trwałe wspólnoty oparte na szacunku i empatii. – Każdego roku podpisujemy kilkadziesiąt nowych umów wolontariackich z osobami w większości spoza społeczności, które chcą zaangażować się w działalność Centrum, bo wierzą, że współpraca ponad podziałami ma szczególny sens i to jest bardzo konkretny wymiar dialogu– mówiła.

Następnie dr hab. Andrzej Bieś z Uniwersytetu Ignatianum przypomniał sylwetkę ks. Stanisława Musiała, podkreślając jego ewangeliczny radykalizm i wrażliwość na drugiego człowieka. Zaznaczył, że dla ks. Musiała kluczowa była idea, że droga do Boga prowadzi przez relację z drugim człowiekiem i odpowiedzialność za wyrządzone mu krzywdy. Dodał, że to właśnie takie myślenie inspirowało działalność ks. Musiała i pozostaje ważnym odniesieniem dla laureatów jego nagrody.

Na zakończenie uroczystości głos zabrał prof. Maciej Małecki z Uniwersytetu Jagiellońskiego, dziękując wszystkim uczestnikom za obecność i zaangażowanie w wydarzenie. Podkreślił, że Nagroda im. ks. Stanisława Musiała pozostaje ważnym wyróżnieniem dla osób działających na rzecz dialogu polsko-żydowskiego i chrześcijańsko-żydowskiego.

Profesor zaprosił także na kolejną edycję uroczystości, która odbędzie się 5 marca 2027 roku, a jej gospodarzem będzie Uniwersytet Ignatianum w Krakowie. Na zakończenie podziękował Uniwersytetowi Jagiellońskiemu za organizację spotkania oraz wszystkim osobom i instytucjom zaangażowanym w przygotowanie wydarzenia, w tym chórowi Camerata Jagiellonica.