Parafia wieluńska istniała na początku XIV wieku, jako, że pod rokiem 1308 pośrednio, w jednym z dokumentów watykańskich, wymieniony został proboszcz wieluński. Zważywszy na wydarzenia historyczne: przeniesienie do Wielunia siedziby kasztelanii z Rudy w roku 1281 r., nadanie Wieluniowi praw miejskich w 1283 r., możemy z całą pewnością powiedzieć, że parafia musiała istnieć już w XIII wieku.

Trochę historii

Kościołem parafialnym był drewniany kościół pw. św. Michała Archanioła, zbudowany najprawdopodobniej z chwilą założenia grodu wieluńskiego, hierarchicznie podległy kolegiacie w Rudzie. Kościoła tego nie oszczędził pożar miasta w 1335 r. Po pożarze odbudował go i uposażył Kazimierz Wielki. W 1419 r. do kościoła parafialnego wieluńskiego przeniesiona została kolegiata z Rudy. Dokonał tego arcybiskup Mikołaj Trąba. Kościół otrzymał drugie wezwanie „Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny” przeniesione wraz z kolegiatą. Akt zatwierdzenia przeniesienia kolegiaty pochodzi z 1469 r. i jest podpisany przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Jana Gruszczyńskiego. Kolegiata, odbudowana po pożarze, który miał miejsce 28 czerwca 1631 r., została konsekrowana z upoważnienia arcybiskupa Macieja Łubińskiego, przez kanonika gnieźnieńskiego i infułata z Łasku ks. Jana Romiszewskiego, 29 kwietnia 1644 r.

Parafia wspólnot z tradycjami

W parafii wieluńskiej wierni i zyskiwali wiele odpustów. Działały tu bractwa: Różańcowe NMP założone w 1629 r. przez prymasa Jana Wężyka, Bractwo Trójcy Przenajświętszej, Bractwo Jana Nepomucena i Bractwo duchowe (kapłańskie) nazywane Bractwem Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny założone przez papieża Urbana VIII w 1634 r. W czasie wizyty bpa Ignacego Kozierowskiego na terenie parafii istniały 4 zakony męskie i jeden żeński. Zakony męskie to Paulini, Augustianie, Reformaci, Pijarzy, żeński to Bernardynki. Godność kolegiaty parafialny kościół wieluński, wieluńska fara, zachował do 1824 r. Wcześniej zniesiono archidiakonat wieluński i wszystkie związane z nim urzędy. Ostatnim prałatem prepozytem był ks. Mateusz Wyrzykowski, kanonik honorowy łaski i proboszcz w Trzcinicy.

Duszpasterze i dalsze dzieje świątyni

Pierwszym proboszczem po kasacie kolegiaty był ks. Szymon Dulnicki z diecezji wrocławskiej. W 1857 r. funkcje proboszcza pełnił ks. Lenkiewicz. W kolejnych latach duszpasterzami byli: ks. Szczepan Niski, ks. Antoni Michalski, ks. Jan Godorowski.

Po II wojnie światowej, w związku z rozwojem miasta i zwiększeniem się liczby ludności Parafia Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny zmieniła się: w 1957 r. wydzielono z niej parafię św. Józefa, w 1969 r. usamodzielniła się Parafia pw. św. Wawrzyńca w Dąbrowie, w 1987 r. Parafia Najświętszego Imienia Maryi w Gaszynie, w 1988 r. powstała na terenie miasta kolejna parafia nosząca wezwanie św. Jana Chrzciciela (od 1989 r. św. Stanisława Biskupa i Męczennika), tym razem wydzielona z dwóch parafii miejskich, w 2000 r. wydzielono czwartą parafię wieluńską, parafię św. Barbary przy dawnym kościółku św. Barbary.

Pierwotny kościół parafialny, murowany, trójnawowy, z jedną wieżą, zbudowany w XIII wieku i rozbudowany po 1350 r., być może z fundacji Kazimierza Wielkiego, zwany od 1420 r. kolegiatą został zbombardowany przez Niemców 1 września 1939 r, potem w 1942 r. rozebrany przez nich do fundamentów.

Od 1946 r. funkcję kościoła parafialnego pełni kościół poaugustiański zbudowany wraz z klasztorem dla ojców augustianów. Zbombardowany 1 września 1939 r. miał popękane mury i sklepienia. Jednakże z powodu całkowitego zniszczenia wieluńskiej fary, bp Teodor Kubina w 1946 r. nabył go na potrzeby wieluńskiej parafii. W tym czasie wiele starań w światynię włożyli kolejni duszpasterze: ks. Józef Pruchnicki, ks. Edward Banaszkiewicz.

20 października 1965 r. z chwilą reaktywowania Kapituły Wieluńskiej, kościół, przez papieża Pawła VI, został podniesiony do godności kolegiaty. Jest też sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia, której obraz został ukoronowany koronami papieskimi 5 września 1971 r.

Kult Matki Bożej Pocieszenia

W każdą pierwszą sobotę miesiąca przed obrazem była odprawiana Msza św. Od 1964 r., przed uroczystością odpustową, odprawiano triduum, dziś mówimy o Dniach Maryjnych. 4 września 1966 r. wraz z odpustem odbywały się uroczystości 1000-lecia chrztu Polski pod hasłem „Z Matką Bożą w nowe tysiąclecie”. Od 11 czerwca 1968 r., za zgodą prymasa, kardynała Stefana Wyszyńskiego, przed cudownym obrazem można było w każdą środę odprawić Mszę św.

Dziś parafia kolegiacka jest nadal miejscem, w którym każdego roku przypomina się sprawy ważne dla kraju i narodu.