W trakcie rozmowy mój znajomy wypowiedział znaczące słowa: „W Polsce nie doszło do pokojowego przekazania władzy”. Co istotne, nie mówił tego z perspektywy zwolennika Prawa i Sprawiedliwości, ponieważ jest wobec tej partii bardzo krytyczny. Porównując sytuację w Polsce i USA, uderzył go sposób, w jaki w Polsce dochodzi do zmiany władzy między dwoma, porównywalnymi wielkościowo obozami politycznymi.

Na noże

Problem jest poważny, bo nie chodzi tylko o bezprawność działań podjętych przez koalicję 13 grudnia, ale o to, jak „wiatr zmian” okazał się brutalną partyjną miotłą. W wielkich polskich spółkach wymieniono skutecznych menedżerów, często niezwiązanych z PiS, na aparatczyków, których jedynym atutem w CV jest związek z którąś z partii rządzących lub kliniczna nienawiść do PiS. Miotła dosięga każdej sfery, choćby odlegle związanej z władzą. Wymienia się ludzi w każdej instytucji państwowej: od kultury, przez sport, aż po zdrowie. Pazerność w obstawianiu stołków swoimi ludźmi doprowadziła nawet do poważnych konfliktów wewnątrz Platformy Obywatelskiej. Donald Tusk, niezadowolony ze zbyt egoistycznych w jego ocenie działań swoich towarzyszy, postanowił „ukarać” Marcina Kierwińskiego i Borysa Budkę, wysyłając ich do walki o lądowanie w Brukseli.

„E tam, zawsze tak było, zmieniała się władza, to wymieniano ludzi na stołkach”. Otóż nie, nigdy na taką skalę i nigdy przy złamaniu obowiązującego prawa. Konstytucja, prezydent, ustawy – to wszystko stało się nieważne, zeszło poniżej „woli politycznej”. Ta zaś, wiecznie nienasycona, żąda więcej i więcej. Przejęcie mediów publicznych, zamach na prokuraturę, by chronić swoich, to wszystko wciąż za mało. Musi dojść „czołganie” każdego, kto myśli inaczej, nawet jeśli pełni funkcje w konstytucyjnych organach takich jak Narodowy Bank Polski, Trybunał Konstytucyjny, czy Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji. Co z tego, że ich prawa, obowiązki i kadencje są zapisane w ustawach i Konstytucji? Skoro nie są w politycznej armii „uśmiechniętej koalicji”, to z automatu stają się wrogami, a jak są wrogami, to trzeba ich zniszczyć.

Trójpodział władzy polega dziś na tym, że składa się z władzy sądowniczej i prawniczej wspierającej władzę, a nawet osłaniającej jej bezprawne działania, władzę wykonawczą ślepo realizująca polecenia centrali i ustawodawcza, która praktycznie niewiele robi, bo nikt się uchwalanie ustaw nie zajmuje, tylko posłowie mają za zadanie w komisjach grillować opozycję, dla samego grillowania. Teraz nawet pojawiły się żądania delegalizacji największej partii demokratycznej w Polsce, czyli Prawa i Sprawiedliwości.

Demokracja się skończyła?

Wszystko co się w ostatnich miesiącach dzieje można sprowadzić do prostej zasady: prawo i demokracja obowiązują tylko wtedy, gdy są zgodne z „wolą polityczną” Donalda Tuska. Doszło do sytuacji wyjątkowej, bo zgody zdecydowanej większości co do tego, że obecna władza „jedzie po bandzie”. Różnica polega jedynie na ocenie tego stanu rzeczy. Krytycy potępiają, a sympatycy rządu tłumaczą, że tak trzeba (przecież nie da się przywracać praworządności stosując prawo, którego my nie uznajemy). Dość innowacyjne podejście swoją drogą, biorąc pod uwagę, że politycy mają mandat do tworzenia nowego prawa, ale Konstytucja („Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.” – art. 7) zobowiązuje ich do ścisłego przestrzegania tego, które obowiązuje. Czy im się ono podoba, czy nie. Pojawia się fundamentalne pytanie: czy skoro rządzący jawnie i umyślnie nie stosują się do przepisów, to dlaczego zwykły Kowalski ma np. płacić podatki? Taka jest przecież paskudna logika obecnej sytuacji.

Zaburzona równowaga

Obserwując to, co się dzieje w Polsce od 13 grudnia widzimy jak mocno została zaburzona równowaga sił instytucji publicznych w naszym kraju. Spójrzmy na założenia naszego systemu politycznego. Nieprzypadkowo inne kadencje mają Sejm i Senat, inne prezydent, samorządy, TK, NBP, KRRiT i inne instytucje. Celem tego zabiegu jest wymuszenie współpracy. Gdyby było inaczej, to Konstytucja wprowadzałaby coś we rodzaju Dnia Zero, czyli dnia wyborów, po którym zwycięzca nie tylko zgarnia całą pulę ze stołu, ale zabiera również wszystko z kieszeni pozostałym. Moglibyśmy się zastanawiać, czy rzeczywiście dla obywateli demokracja w jej klasycznym kształcie jest passe, ale przecież ostatni wybory pokazały wyraźnie, że większość chciała zmiany, ale duża część wyborców po dwóch kadencjach nadal popiera obóz rządzący w latach 2015-2023 i to na tyle mocno, że jest on wciąż najsilniejszy w Polsce.

Gdyby jednak ktoś chciał demokrację zastąpić walcem, droga wolna, jednak należałoby najpierw uczciwie zaproponować odpowiednie zmiany w kampanii, a następnie w wyborach uzyskać mandat do zmieniania Konstytucji, czyli systemu sprawowania władzy w naszym kraju. W innym wypadku władza uzurpuje sobie prawo do działań, do których go nie otrzymała. Gdy wzywamy ekipę do remontu i dajemy klucze do mieszkania, to nie oznacza, że oddajemy na własność salon, kuchnię, czy sypialnię, tylko zleciliśmy konkretną robotę i oczekujemy jej wykonania.

Co dalej? Czy zasada „wygrany bierze wszystko” stanie się standardem, którego będą się trzymać wszystkie kolejne ekipy w przyszłości? Niewykluczone. Czy to rozsądne? Niekoniecznie. Chyba, że mówimy o większości konstytucyjnej, ale dotąd żadna partia jej nie zdobyła i tak się już raczej nigdy nie stanie. Ten diabelski młyn wprawiony w ruch może i wprowadził niektórych w rodzaj oszołomienia, ale prawdziwą radość wywołał u naszych wrogów. To szaleństwo musi zostać zatrzymane. Dla dobra nas wszystkich, niezależnie od różnic.