Reklama

Pod papieskim patronatem

2018-10-10 11:21

Ks. Adam Stachowicz
Edycja sandomierska 41/2018, str. VI

Ks. Adam Stachowicz
Podczas tegorocznego spotkania rodziny w Staszowie

Jednym z dzieł, któremu patronuje Papież Polak, jest Sandomierska Rodzina Szkół im. św. Jana Pawła II. A skoro świętujemy Dzień Papieski, to może warto przyjrzeć się temu dziełu, bo skupia ono kilkadziesiąt szkół na terenie naszej dieczji, a dyrekcje, nauczyciele oraz uczniowie tych placówek edukacyjnych regularnie spotykają się ze sobą i współpracują na różnych poziomach. Zajrzymy dziś również do placówek edukacyjnych noszących imię św. Jana Pawła II w Potoczku, Chwałowicach i Woli Rzeczyckiej. Zapytamy także o duchową opiekę nad Rodziną Papieską

Tegoroczna inauguracja

Po rozpoczęciu nowego roku szkolnego i katechetycznego, gdy już nabrała rozmachu nauka w szkole, członkowie Sandomierskiej Rodziny Szkół im. św. Jana Pawła II spotkali się w połowie września w Staszowie. Obecny rok działalności członkowie tych społeczności szkolnych będą przeżywać pod hasłem: „Napełnieni Duchem Świętym”.

– Podczas roku szkolnego organizowane są spotkania integracyjne, międzyszkolne konkursy i olimpiady wiedzy o papieskim nauczaniu. Spotkanie inaugurujące kolejny rok wspólnego działania rozpoczęła Msza św. w staszowskim sanktuarium św. Jana Pawła II koncelebrowana przez kapłanów (katechetów) tych placówek pod przewodnictwem bp. Edwarda Frankowskiego. Przybyłych gości, dyrektorów szkół, nauczycieli i młodzież przywitał Jan Ungeheuer, dyrektor Zespołu Szkół Ekonomicznych w Staszowie, podkreślając, że nowy rok szkolny i wychowawczy będzie czasem zgłębiania myśli św. Jana Pawła II w odniesieniu do patriotyzmu i odpowiedzialności za Ojczyznę – relacjonuje ks. Tomasz Lis, rzecznik Kurii.

Podczas homilii do dyrekcji, wychowawców, nauczycieli, katechetów i uczniów zwrócił się bp Edward Frankowski. – Nauka św. Jana Pawła II to żywa księga, z której musicie czerpać i nią się ubogacać.

Reklama

Św. Jan Paweł II nieustannie przypominał nam, że główną zasadą wychowania jest ewangeliczna miłość. Dziś, gdy szukamy dróg i sposobów wychowania, czy nie należy zacząć od przykładu, jaki dał nam nasz papież? On nie tylko głosił Ewangelię Chytrusa, ale nade wszystko nią żył – wskazywał Biskup, dodając: – Szkoła powinna stać się kuźnią talentów i charakterów. Dlatego zadanie stojące przed nauczycielami i wychowawcami jest niezwykle ważne i niełatwe. Musicie mieć świadomość, że bycie nauczycielem to powołanie dane od Boga. Waszym zadaniem jest przekazywanie wiedzy i wychowanie. Młodzi was potrzebują, potrzebują wzorców pięknego życia. Niech wasz patron, św. Jan Paweł II, umacnia wasz szkolny trud. Niech będzie dla każdego z was przykładem stawania się wiernym i oddanym uczniem Chrystusa.

Po Mszy św. dalsza cześć spotkania odbyła się na terenach amfiteatru staszowskiego, gdzie młodzież miała czas na wspólną integrację, zabawy i posiłek. Spotkanie zakończył wykład ks. Adama Kopcia, dyrektora Wydziału Nauki i Wychowania Katolickiego, nt.: „Wychowanie jako najwyższa wartości nauczyciela chrześcijańskiego”. Podczas wykładu przypominał, że wychowanie to istotny element misji nauczyciela. Zwracając się zaś do młodych, wskazał na konieczność stawiania sobie osobistych wymagań, które są kluczem do sukcesów.

Duchowa opieka

Ponieważ rozwój duchowy jest bardzo ważny, dlatego dla wsparcia pracowników oświaty i uczniów szkół papieskich Ksiądz Biskup mianował Asystenta Diecezjalnego Sandomierskiej Rodziny Szkól im. św. Jana Pawła II. Od oczątku zawiązania rodziny funkcję tę pełnił ks. Jerzy Dąbek, a obecnie jest nim ks. Robert Utnik.

– Moim zadaniem jest otaczać troską i służyć pomocą uczniom, nauczycielom i dyrekcji szkół mających za patrona Papieża Polaka. Jest to bardzo specyficzna i radosna posługa, która koncentruje społeczność szkolną wokół osoby oraz dziedzictwa, jakie nam zostawił nasz wielki rodak. Każdego roku Rodzina Szkól Papieskich ma wytyczony swój program formacji wychowawczej i dydaktycznej w oparciu o nauczanie św. Jana Pawła II. Formacja ta ma charakter dwutorowy: zawsze jako rodzina spotykamy się w różnych miejscach w diecezji, aby przy ołtarzu Jezusa Chrystusa wraz ze św. Janem Pawłem II uwielbiać Boga. Stałymi punktami owej farmacji są także częste spotkania uczniów i nauczycieli w ramach konkursów, koncertów, akademii, konferencji poświęconych życiu i nauczaniu świętego papieża. Spotkania te mają charakter wspólnotowy i przyjacielski oraz doskonale wpisują się w działania duszpasterskie naszej diecezji – wyjaśnia ks. Robert Utnik.

– Nad całością tych działań czuwa zarząd składający się z dyrektorów wybranych szkól na czele z honorowym prezesem. Rodzina Szkół św. Jana Pawła II jest wyjątkowa, bo jednoczy dzieci, młodzież, nauczycieli oraz katechetów wokół nauczania papieskiego, które staje się ich programem i drogowskazem na owocne oraz szczęśliwe życie. Skarbem naszej rodziny szkół są spotkania, podczas których możemy we wspólnocie uczniów oraz nauczycieli doświadczyć obecności Boga i naszego świętego patrona – dopowiada.

Potoczek

Publiczna Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Potoczku, wcześniej Zespół Szkół w Potoczku, opiera się w swej działalności na myśli i nauce św. Jana Pawła II nt. godności osoby. – Wychowujemy młodego człowieka w poszanowaniu prawdy, uczciwości, pokory, wspólnoty, twórczego myślenia, tolerancji, odpowiedzialności, wiary i osobistej więzi z Bogiem. Wielu rodziców tak wcześniej, ale i dzisiaj pragnie, aby ich dziecko uczęszczało do szkoły, w której program wychowawczo-profilaktyczny jest spójny z wychowaniem w domu i aby podstawą tego programu były wartości chrześcijańskie – zauważa Jan Brzozowski, dyrektor szkoły.

Na sztandarze szkoły widnieje motto, a jednocześnie jedno z ważniejszych przesłań św. Jana Pawła II dla młodych Polaków: „Musicie od siebie wymagać, nawet gdyby inni od was nie wymagali”. Jest ono dla uczniów drogowskazem. Jak zaznacza dyrektor: – Każdy z uczniów musi od siebie wymagać jak najwięcej, ponieważ tylko oni są odpowiedzialni za samych siebie, za swoje czyny. Muszą zawsze dążyć do celu, ponieważ nikt za nich tego nie zrobi. Człowiek rozwija się całe życie i tylko sam od siebie może żądać czegoś więcej – podkreśla dyrektor.

Zapytany o aktywność w rodzinie szkół i o osiągnięcia szkoły wylicza: – Jako placówka edukacyjna jesteśmy znani m.in. z organizacji Diecezjalnego Konkursu Pieśni Religijno-Patriotycznej, organizacji konkursu pt. „Mali artyści śpiewają Janowi Pawłowi II”, aktywnej pracy na rzecz społecznej rady szkół Jana Pawła II i udziału w przedsięwzięciach w niej organizowanych. A poza tym z kompetentnych i pogodnych nauczycieli kochających swoją pracę, nastawianych na rozwijanie umiejętności oraz talentów uczniów, tak by wierzyli oni w swoje możliwości, oraz bogatej tradycji wolontariatu szkolnego. Cieszy mnie również osiąganie przez nas wysokich wyników na egzaminach.

Chwałowice

Szkoła, która nosi imię wielkiego Polaka – Jana Pawła II ma wiele zobowiązań wobec tak wybitnej postaci. – Na pierwszym miejscu stawiamy naukę patrona i organizujemy wiele przedsięwzięć, promując postać Papieża Polaka, jego idee i myśli. Jedną z inicjatyw jest organizowany corocznie konkurs wiedzy o życiu Karola Wojtyły i pontyfikacie Jana Pawła II pt. „Znam mojego Patrona”. Skierowany jest on do wszystkich uczniów naszej szkoły. Starsi uczniowie wypełniają test wiedzy, a młodsi przygotowują pracę plastyczną. W holu budynku szkoły jest prezentowana pokonkursowa wystawa prac, którą mogą oglądać wszyscy odwiedzający naszą placówkę. Przeprowadzamy również etap szkolny Konkursu Recytatorskiego: „Najpiękniejsze strofy Papieża Polaka”, podczas którego zostają wyłonieni uczniowie reprezentujący naszą szkołę w Międzywojewódzkim Konkursie Jan Paweł II w Zaklikowie. Od lat przygotowujemy montaż słowno-muzyczny z okazji Dnia Papieskiego, który prezentujemy przed mieszkańcami naszej miejscowości w czasie Mszy św. Współpracując z Sandomierską Rodziną Szkół im. Jana Pawła II, podejmujemy wiele wspólnych inicjatyw mających na celu zgłębianie i rozpowszechnianie nauczania św. Jana Pawła II. Spotykamy się podczas inauguracji roku szkolnego, podczas pielgrzymek Szkół im. Jana Pawła II na Jasną Górę oraz podczas Dni Otwartej Furty w Wyższym Seminarium Duchownym w Sandomierzu. Uczniowie prezentują swój talent aktorski podczas Diecezjalnych Spotkań Aktorskich: „Młodzi aktorzy swojemu Patronowi” w Woli Rzeczyckiej, a także sprawdzają swoje umiejętności poetyckie i plastyczne podczas Międzywojewódzkiego Przeglądu Twórczości Dzieci i Młodzieży Szkół noszących imię Jana Pawła II w Pysznicy. Okazją do spotkań są również zawody sportowe organizowane w kręgu rodziny szkół. Nauczyciele naszej szkoły są odpowiedzialni za przygotowanie Turnieju Piłki Nożnej im. Jana Pawła II – wylicza Agnieszka Kuzdralińska-Dyl ze szkoły w Chwałowicach.

Wola Rzeczycka

Od 2006 r. Publiczna Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Woli Rzeczyckiej jest organizatorem Diecezjalnych Spotkań Teatralnych Szkół im. Jana Pawła II pod hasłem: „Młodzi aktorzy swojemu Patronowi”. – Głównym celem spotkań teatralnych jest integracja szkół noszących imię Jana Pawła II z terenu diecezji sndomierskiej oraz pobudzenie inwencji twórczej i wrażliwości estetycznej uczestników poprzez prezentowanie ich talentów aktorskich – zauważa Krystyna Stelmach.

W szkole znajduje się Sala Pamięci św. Jana Pawła II. – Zgromadziliśmy tu wiele pamiątek i książek poświęconych osobie największego z rodu Polaków. Najcenniejsza pamiątka, jaką w niej posiadamy, to błogosławieństwo Jana Pawła II dla naszej szkoły własnoręcznie podpisane przez Ojca Świętego. Uczniowie, których większość przyszła na świat już po śmierci Jana Pawła II, mogą lepiej poznać osobę patrona, m.in. poprzez odwiedzanie Sali Pamięci i zajęcia prowadzone w niej przez wychowawców. Na stałe do kalendarza wydarzeń szkolnych weszło np. pasowanie na ucznia odbywające się w rocznicę wyboru Karola Wojtyły na papieża. Dzień Papieski i rocznica śmierci Jana Pawła II są uroczystościami środowiskowymi, gdyż z przygotowanymi na tę okazję programami wychodzimy poza szkolne mury. Prezentowane są one w kościele, przed mieszkańcami naszej parafii. W rocznicę śmierci patrona uczniowie klasy pierwszej sadzą „Drzewko pamięci”, którym opiekują się przez następne lata pobytu w szkole. Odwiedzamy też miejsca związane z osobą św. Jana Pawła II:

Wadowice, Kraków, a ostatnio zwiedzaliśmy Muzeum Jana Pawła II w Stalowej Woli. Aktywnie współpracujemy z innymi szkołami, uczestnicząc w organizowanych przez nie konkursach i zjazdach. Uczniowie piszą wiersze i przygotowują prace plastyczne na Międzywojewódzki Przegląd Twórczości Dzieci i Młodzieży, którego organizatorem jest Zespół Szkół im. Jana Pawła II w Pysznicy. Biorą udział w Turnieju Tenisa Stołowego i konkursie plastycznym organizowanym przez Zespół Szkół im. Jana Pawła II w Gorzycach. Uczestniczymy także w konkursie piosenki religijnej i patriotycznej organizowanym przez Zespół Szkół w Potoczku, zjeździe samorządów uczniowskich i konkursie wiedzy o Janie Pawle II, którego organizatorem jest Gimnazjum Jana Pawła II w Ulanowie. Uczestniczymy w pielgrzymkach Rodziny Szkół im. Jana Pawła II na Jasną Górę. Uczestniczymy także w zjazdach Sandomierskiej Rodziny Szkół im. Jana Pawła II obywających się na rozpoczęcie nowego roku szkolnego czy w rocznicowych – związanych z wizytą Jana Pawła II w Sandomierzu. Odbywają się też rodzinne konkursy związane z osobą patrona, a czasami udaje nam się też gościć znanych aktorów. Mieliśmy okazję wysłuchać fragmentów „Tryptyku rzymskiego” w wykonaniu Jerzego Zelnika – wylicza przedstawicielka placówki w Woli Rzeczyckiej.

Tagi:
szkoła

Bp Mendyk: po złożeniu oświadczenia rodziców religia jest przedmiotem obowiązkowym

2019-03-18 07:06

BPKEP / Warszawa (KAI)

Religia nie jest przedmiotem dodatkowym. Jest to przedmiot do wyboru, który staje się obowiązkowy po złożeniu stosownego oświadczenia przez rodziców lub pełnoletnich uczniów - podkreśla w oświadczeniu przewodniczący Komisji Wychowania Katolickiego Konferencji Episkopatu Polski, bp Marek Mendyk.

Archiwum
Bp Marek Mendyk

Oświadczenie zostało wydane w związku z informacjami o próbach ograniczania przez organ prowadzący zajęć z nauczania religii w przedszkolach i szkołach publicznych. Argumentując zasadność lekcji religii w szkołach, bp Mendyk przywołuje art. 109 ust. 2 Ustawy Prawo oświatowe z dnia 14 grudnia 2016 r. oraz rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach.

"Życzenie rodziców lub pełnoletnich uczniów w formie pisemnej ma zawierać wolę udziału w zajęciach z religii. Domaganie się deklaracji innej treści lub dawanie rodzicom do wypełnienia przygotowanych wcześniej formularzy z zapisem: „religia (tak/nie)” jest niezgodne z obowiązującym prawem. Oświadczenie nie musi być ponawiane każdego roku. Deklaracja raz złożona obowiązuje do czasu jej ewentualnego wycofania" - wskazuje przewodniczący Komisji Wychowania Katolickiego KEP.

Bp Mendyk przypomina, że nauczanie religii odbywa się w ramach tygodniowego rozkładu zajęć szkolnych w wymiarze dwóch godzin tygodniowo. "Nie ma podstaw do organizowania zajęć z religii wyłącznie na pierwszych bądź tylko ostatnich godzinach lekcyjnych. Uczniom, którzy nie uczęszczają na lekcje religii, szkoła ma zapewnić opiekę na czas trwania tych zajęć" - czytamy w oświadczeniu.

Biskup podkreśla też, że w przedszkolach zajęcia z religii uwzględniane są w ramowym planie dnia, a zgodnie z wyjaśnieniami MEN, podstawa programowa jest realizowana przez cały czas pobytu dziecka w przedszkolu i nie można jej utożsamiać z czasem bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki. Wynika z tego, że nauka religii w przedszkolu może się odbywać zarówno w czasie bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki, jak i poza nim.

"Przedszkole i szkoła mają obowiązek zorganizowania zajęć z religii dla grupy nie mniejszej niż 7 uczniów danej klasy lub oddziału. Łączenie klas dla grup większych niż 7 uczniów jest możliwe, jeśli dotyczy to również innych przedmiotów nauczanych w szkole" - zaznacza bp Mendyk. Dodaje również, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach, rozważanych zawsze indywidualnie, na pisemną prośbę dyrektora szkoły, zgodę na zmniejszenie wymiaru godzin z religii do jednej tygodniowo, może wyrazić jedynie biskup diecezjalny.

Publikujemy treść oświadczenia:

Oświadczenie Komisji Wychowania Katolickiego KEP w sprawie organizowania zajęć z religii w publicznych przedszkolach i szkołach

W związku z informacjami, jakie docierają do Komisji z różnych miejsc w sprawie prób ograniczania przez organ prowadzący zajęć z nauczania religii w przedszkolach i szkołach publicznych, przypominamy:

1. Zgodnie z art. 109 ust. 2 Ustawy Prawo oświatowe z dnia 14 grudnia 2016 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 996), „formami działalności dydaktyczno-wychowawczej szkoły są także zajęcia edukacyjne, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o systemie oświaty”. Religia nie jest przedmiotem dodatkowym. Jest to przedmiot do wyboru, który staje się obowiązkowy po złożeniu stosownego oświadczenia przez rodziców lub pełnoletnich uczniów. Stanowi o tym rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach (Dz. U. Nr 36, poz. 155, z późn. zm.).

2. Życzenie rodziców lub pełnoletnich uczniów w formie pisemnej ma zawierać wolę udziału w zajęciach z religii. Domaganie się deklaracji innej treści lub dawanie rodzicom do wypełnienia przygotowanych wcześniej formularzy z zapisem: „religia (tak/nie)” jest niezgodne z obowiązującym prawem. Oświadczenie nie musi być ponawiane każdego roku. Deklaracja raz złożona obowiązuje do czasu jej ewentualnego wycofania.

3. Nauczanie religii odbywa się w ramach tygodniowego rozkładu zajęć szkolnych w wymiarze dwóch godzin tygodniowo. Nie ma podstaw do organizowania zajęć z religii wyłącznie na pierwszych bądź tylko ostatnich godzinach lekcyjnych. Uczniom, którzy nie uczęszczają na lekcje religii, szkoła ma zapewnić opiekę na czas trwania tych zajęć.

W przedszkolach zajęcia z religii uwzględnia się w ramowym rozkładzie dnia. Zgodnie z wyjaśnieniami MEN, podstawa programowa jest realizowana przez cały czas pobytu dziecka w przedszkolu i nie można jej utożsamiać z czasem bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki.

Nauka religii w przedszkolu może się odbywać zarówno w czasie bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki, jak i poza nim.

4. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, rozważanych zawsze indywidualnie, na pisemną prośbę dyrektora szkoły, zgodę na zmniejszenie wymiaru godzin z religii do jednej tygodniowo, może wyrazić jedynie biskup diecezjalny.

5. Zgodnie z ww. rozporządzeniem, przedszkole i szkoła mają obowiązek zorganizowania zajęć z religii dla grupy nie mniejszej niż 7 uczniów danej klasy lub oddziału. Łączenie klas dla grup większych niż 7 uczniów jest możliwe, jeśli dotyczy to również innych przedmiotów nauczanych w szkole.

6. Ilekroć w cytowanym rozporządzeniu jest mowa o organizowaniu zajęć z religii w publicznych przedszkolach – odnosi się to do wszystkich grup przedszkolnych, a nie tylko do najstarszych.

Jednocześnie przypominamy, że prawo wyraźnie rozgranicza odpowiedzialność za działalność szkoły pomiędzy władzą samorządową a władzami państwowymi. Jakiekolwiek próby podważania przez organ prowadzący zapisów zawartych w ww. rozporządzeniu wykraczają poza jego kompetencje.

bp Marek Mendyk przewodniczący Komisji Wychowania Katolickiego Konferencji Episkopatu Polski

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Katoliccy nauczyciele za postulatami, ale przeciwko formie protestu

2019-03-18 10:43

eb / Tarnów (KAI)

W związku z planowanym strajkiem nauczycieli, Zarząd Główny Katolickiego Stowarzyszenia Wychowawców solidaryzuje się z postulatami płacowymi nauczycieli, ale wyraża sprzeciw wobec planowej formy protestu. Takie stanowisko przyjęto podczas posiedzenia w Tarnowie.

Bożena Sztajner/Niedziela

"Odziedziczony po poprzednim systemie, wówczas uzasadniony ideologicznie, jednak potwierdzony przez wieloletnie zaniedbania kolejnych rządów niski status materialny nauczycieli doprowadził do stanu, w którym doświadczeni nauczyciele utwierdzani są w przekonaniu o niedocenianiu ich roli społecznej, a kandydaci do podjęcia zawodu nauczyciela nie mają ku temu motywacji finansowej" - podkreśla Antoni Buchała, wiceprezes zarządu głównego Katolickiego Stowarzyszenia Wychowawców.

Równocześnie Zarząd Główny KSW wyraża sprzeciw wobec planowanych form protestu.

"Porzucenie obowiązków edukacyjnych i wychowawczych z powodu niskiego uposażenia materialnego i narażanie uczniów na niezawiniony przez nich dyskomfort w okresie zdawania egzaminów, a nawet zagrożenie brakiem przeprowadzenia egzaminów, nie licuje z rangą zawodu nauczycielskiego. Taka forma protestu powinna być traktowana jako ostateczność w sytuacji zagrożenia fundamentalnych warunków realizacji misji społecznej pedagogów np. dyktat ideologiczny, cenzura, utrata suwerenności zawodowej lub politycznej, zagrożenie wolności sumienia" - dodaje.

Zdaniem Zarządu KSW, termin „strajk szkolny” ma w polskiej tradycji historycznej jednoznaczną konotację. "Odnosi się do protestu uczniów przeciwko systemowi szkolnemu w obliczu zagrożenia fundamentalnych wartości, jak wolność religijna, a co za tym idzie, wolność sumienia i wyznania. Używanie go na określenie demonstracji mającej na celu podwyżkę wynagrodzenia nie może być traktowane inaczej, jak tylko terminologiczne nadużycie mające cechy manipulacji" - czytamy w stanowisku KSW w związku z planowany strajkiem przez organizacje związkowe. Ma on się rozpocząć 8 kwietnia.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Ogólnopolski Konkurs Wiedzy o św. Janie Pawle II

2019-03-18 21:00

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem